İnsülin kullanan tip 2 diyabetli bireylerde diyabet belirtileri, öz yönetim ve bakım bağımlılığını etkileyen değişkenler

Bu tanımlayıcı araştırmanın amacı, Tip 2 diyabetli bireylerde diyabet belirtileri, öz yönetim ve bakım bağımlılığı düzeyleri ile bu durumları etkileyen değişkenlerin belirlenmesidir. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Erişkin Hastanesi dahiliye klinikleri ve polikliniklerinde 6 Nisan 2021 ve 15 Ağustos 2021 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma örneklemini Tip 2 diyabetli (n=245) hasta oluşturmuştur. Katılımcılara, "Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu", "Diyabet Belirtileri Kontrol Listesi Ölçeği", "Diyabet Öz Yönetim Ölçeği" ve "Bakım Bağımlılığı Ölçeği" yüz-yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır. Verilerin analizinde ortanca, çeyrekler arası dağılım aralığı, minimum ve maksimum, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve çoklu doğrusal regresyon (stepwise) analizi kullanılmıştır. Katılımcıların %53,5'i kadın olup, yaş ortancası 58 yıldır. Araştırmada hastaların en sık genel bitkinlik/tükenmişlik hissi, duygusal değişimler, halsizlik, uyku hali/sersemlik, ağız kuruluğu, sabah uykudan kalkınca bitkinlik hissi, ayaklarda uyuşma, gün içinde bitkinlikte artma, aşırı susama ve yemekten önce sinirlilik hali belirtilerini yaşadıkları, Diyabet Kontrol Listesi Ölçeği ortanca puanlarının 100 (63-172) olduğu ve Diyabet Kontrol Listesi Ölçek puanındaki değişimin %20'sinin komorbidite, hipertansiyon ve sosyal destek alma durumu bağımsız değişkenleri tarafından açıklandığı belirlenmiştir (R2=0,208). Hastaların Diyabet Öz Yönetim Ölçeği puanlarındaki toplam değişimin %21'inin katılımcıların komorbidite, eğitim durumu, KBH ve hastalıkla ilgili eğitim alma durumu değişkenleri tarafından açıklandığı belirlenmiştir (R2=0,214). Bakım Bağımlılığı Ölçeği ortanca puanı 67 (17-85) olarak belirlenmiştir. Bakım bağımlılığı düzeyindeki toplam değişimin %39'unun komorbidite, yaş, kronik böbrek hastalığı, hiperlipidemi ve koroner arter hastalığı bağımsız değişkenleri tarafından açıklandığı belirlenmiştir. (R2=0,393). Bu çalışmada, yaş, komorbid hastalıklar, eğitim durumu, diyabet ile ilgili eğitim alma durumu, sosyal destek durumu değişkenleri diyabet belirtileri, öz yönetim ve bakım bağımlılığını anlamlı olarak etkilemiştir (p<0,05). Ayrıca, diyabet belirtileri arttıkça öz yönetimin azaldığı ve bakım bağımlılığının arttığı bulunmuştur. Hemşirelerin Tip 2 diyabette diyabet belirtileri ve öz yönetim düzeylerini izlemeleri ve bakım bağımlılığı açısından hastaları değerlendirmeleri önerilmektedir.