İnsani yardım sektöründe iç denetim; Gaziantep örneği

2011 yılında Suriye krizinin başlamasıyla beraber Türkiye ciddi bir göç dalgasıyla karşı karşıya kalmıştır. Son güncel resmi rakamlara göre 3,5 milyonu aşkın Suriyeli geçici koruma statüsünde Türkiye'de yaşamaya devam etmektedir. Bu göç dalgasıyla beraber özellikle Türkiye-Suriye sınır kentlerimiz insani yardım faaliyetlerinin de merkezi haline gelmiştir. Kamu sektörü ve özel sektörden sonra 3. sektör olarak adlandırılan, kâr amacının olmadığı, bir sivil toplum oluşumu olan insani yardım faaliyetleri hızla ilerleme göstermiştir. Bu ilerlemeyle beraber sivil toplum kuruluşlarının ve insani yardım organizasyonlarının sayısında da ciddi artış yaşanmıştır. İnsani yardım faaliyetlerinin hassas bir önem taşıması sebebiyle şeffaflık, hesap verebilirlik, etkinlik, verimlilik, ekonomiklik, stratejik planlama, performans yönetimi ve denetimi gibi ilkeler önem kazanmıştır. Dünya'da özellikle ABD ve Avrupa'da iç denetim, iç kontrol, risk yönetimi ve yönetişim uygulamaları büyük önem kazanmış ve insani yardım organizasyonları için de vazgeçilmez bir yönetim fonksiyonu haline gelmiştir. İnsani yardım sektöründe yaşanmış çok büyük öneme sahip bazı suistimal olaylarından sonra bugün insani yardım organizasyonlarında iç denetim, risk yönetimi, iç kontrol ve yönetişim uygulamaları faaliyete geçirilmiş; sistemli bir şekilde raporlama ve iyileştirme çalışmalarına başlanmıştır. Günümüz itibariyle Türkiye'deki insani yardım alanında faaliyet gösteren organizasyonlar için yeni sayılabilecek iç denetim fonksiyonunun etkin ve verimli bir şekilde nasıl yerine getirileceği sorusuna cevap vermek amacıyla bir rehber niteliğinde olan bu tez çalışması kaleme alınmıştır. Bu tez çalışması ile teorik olarak insani yardım kavramı ve iç denetim, iç kontrol, risk yönetimi, yönetişim kavramları incelenmiş, derneklerde "sivil toplum kuruluşlarında" iç denetim mevzuatı uluslararası denetim standartları ile karşılaştırılmış ve dernekler mevzuatının uluslararası iç denetim standartlarına uyum düzeyi incelenmiştir. Gaziantep'te bu alanda faaliyet gösteren derneklerde ve yabancı sivil toplum kuruluşlarında uluslararası standartlara uygun iç denetim fonksiyonunun varlığı ve organizasyon içerisinde gerçekleştirilen iç denetim faaliyetinin mevzuatsal dayanağı araştırılmıştır. Bu tez çalışmasında Gaziantep'te faaliyet gösteren bir yabancı sivil toplum kuruluşunun en son gerçekleştirdiği denetim faaliyeti, bu denetim neticesinde hangi sonuçlara ulaşıldığı araştırılarak örneklem dahilinde genel bir durum incelemesi yapılmıştır.