İletişim, kültür ve dilin kesişim noktasında çevirmen: Amistad üzerine bir çalışma

Bu tezin amacı, Amistad adlı filmin yansıttığı şekliyle çevirmenin statüsü/görevi ve çeşitli rollerini incelemektir. İletişim ve kültür araştırmaları çerçevesindeki ilgili yaklaşımlar ile çeviribilim yaklaşımlarını biraraya getiren tez, filmin dilsel, kültürel ve sosyo-ekonomik asimetrik ilişkilerin yer aldığı bir vakada, kültür, dil, iletişim ve güç arasındaki girift ilişkilere dair ne ortaya koyduğunu araştırmaktadır. Film, esir edilerek Amistad adlı gemide taşınan ve iletişim aracı olarak kendilerine yabancı bir dilin kullanıldığı bir mahkemede yargılanan "kölelerin" öyküsünü anlatıyor. Esirler, varlığı ve müdahalesi olayların akışını ciddi biçimde değiştirerek onları özgürlüğe taşıyan bir çevirmenin sahneye çıktığı ana dek iletişim kurmalarını sağlayacak sözlü bir iletişim aracından mahrumdurlar. Amistad'ın dil, iletişim ve çeviri üzerine bir film olarak analizi, filmin, çevirmenin üstlendiği çok boyutlu rolleri ve çevirmene dair belli bir mesleki tanımını, özgürlük ve sorumluluk ilişkileri açısından çeviri etiğini ve çevirmenin, bir kodlama/kodaçımı süreci olarak iletişimdeki konumlarını yansıttığını göstermiştir. Çevirinin marjinalize edildiği alanlarda bile çevirmenin oynadığı merkezi ve kritik rol ile üstlendiği işlevi ortaya koyan önemli bir örnek olarak film, bir anlam yaratma süreci olarak iletişimde ve iktidar mücadelelerinde çevirmenin kilit rolünü gözler önüne sermektedir. Amistad çevirmeni dilsel, kültürel, söylemsel, ideolojik pratikler ve kurgular ile iktidar, altyapı ve hegemonya arasındaki karmaşık ve birbirine bağlı ilişkileri içinde taşıyan, deneyimleyen, düşünen ve yansıtan; baskın olanın söylemi ile kodların ardında ve ötesinde neler olduğunu bilen; güç oyunları, mücadeleleri ve çatışmalarındaki başat oyunculardan biri olarak resmeder. Çevirmen, iktidar tarafından yapılandırılan iyi örgütlenmiş, çok boyutlu ve birden çok seviyede işleyen hegemonik sistemleri ya güçlendirecek/yeniden-üretecek ya da onları sarsacak, hatta çözecek ve ortadan kaldıracak potansiyele/güce sahiptir. Tez, filmlerin, çeviri ve çevirmenin kültürlerin karşılaşması ve çatışması durumlarında oynadığı merkezi ve kritik rolün daha derin araştırılması ve çeviri etkinliğinin tüm işleyiş ve mekanizmalarının ardında ve ötesinde neler yattığını ortaya çıkarabilecek gelecek araştırmalar için kaynak teşkil edebileceğini iddia etmektedir.