Energy tüketimi bağlamında elektrik tüketimini azaltmaya yönelik bir müdahale: Niyet aşılama ve transteoretik değişim modeli

İklim değişikliği ve küresel ısınmanın neden olduğu zarar uzun süredir araştırılan ve bilinen bir sorundur. Elektrik, en çok kullanılan ve ihtiyaç duyulan enerji türü olarak tanımlanmaktadır ve Türkiye'de elektrik tüketiminin emisyonlara önemli ölçüde katkıda bulunduğu aynı zamanda küresel ısınmanın neden olduğu zararlara olan katkısı bilinmektedir. Niyet aşılama ve değişime hazır olma, davranış değişiminde etkili bulunan modellerdir ve çevre dostu davranışlarla ilgili literatürde çeşitli uygulamalara sahiptirler. Bu nedenle, niyet aşılama ve değişime hazır olmanın katılımcıların elektrik tasarrufuna yönelik tutum, motivasyon ve davranışları üzerindeki etkisi 2 (deney ve kontrol) x 2 (ön x son) x 2 (tasarruf yapan x tasarruf yapmayan) karma desen tekrarlı ölçümlü ANOVA ile incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 18 yaşından büyük 92 kişi oluşturmakta ve ön ve son ölçümler arasında iki haftalık bir zaman aralığı bulunmaktadır. Çalışmanın sonuçlarına göre, beklenilenin aksine niyet aşılama yalnızca dışsal motivasyon değişime hazır olma ise ekoyönetim davranışı, öz-belirlenen motivasyon, içe yansıtılmış motivasyon üzerinde anlamlı bir etki yaratmıştır. Daha önemlisi, niyet aşılama ve değişime hazır olmanın ikna davranışı üzerinde ortak etkisi olduğu bulunmuştur. Bu durum, niyet aşılama modelinin değişime hazır olma ile birlikte ele alındığında tasarruf yapan bireyler üzerinde daha etkisi olduğunu göstermektedir. İleriki çalışmalarda, niyet aşılama modeli uygulanmadan önce bireylerin değişim aşamaları modelinde eylem aşamasına gelmeleri sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: niyet aşılama, değişime hazır olma, elektrik tasarrufu, çevre yanlısı davranış