Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalına bağlı Gaziemir 10 ve 11 nolu eğitim aile sağlığı merkezlerine kayıtlı kadınlarda kısa gebelik aralığını belirleyen faktörlerin araştırılması

Amaç Gebelik aralığı, bir gebeliğin sonlanması ile diğer gebeliğin başlangıcı arasındaki süre olarak tanımlanır. Bir önceki doğumdan sonra kadınların yeniden sağlıklı bir gebelik geçirebilmesi için gereken süre için Dünya Sağlık Örgütü en az 24 ay ve böylece iki ardışık doğum arasındaki süre için en az 33 aylık bir aralık önermiştir. Literatürde kısa gebelik aralığı; maternal anemi, preterm doğum, erken membran rüptürü, preeklamsi, plesenta dekolmanı, kongenital anomali, düşük doğum ağırlığı, otizim, fetal, neonetal, maternal ölüm gibi komplikasyonları bildirilmiştir. Gebelik aralığı süresinin olumsuz gebelik olayları için önemli bir bağımsız biyolojik risk faktörü olması gebelik aralığının planlaması için önemlidir. Kadınlar gebelik aralıklarının üzerinde kontrole sahiptir ve potansiyel olarak olumsuz sonuçlar azaltılabilmektedir. Bu nedenle kadınların gebelik aralığının 24 aydan kısa olmasına etki eden faktörlerin incelenmesi ve bu yönde müdahalelerin yapılması hem annelerin sağlıklı gebelik geçirebilmesi hem de çocukların sağlıklı olması açısından önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı; son 5 yıl içinde doğum yapan kadınlarda kısa gebelik aralığını etkileyen faktörlerin incelenmesini amaçlamaktadır. Yöntem Niteliksel çalışma (Kantitatif çalışma), Fenomenolojik tip ve Kesitsel analitik çalışmanın beraber kullanıldığı karma modelde planlanmış olan bu çalışma, İzmir Dokuz Eylül Üniversite Hastanesine bağlı aile sağlığı merkezlerine başvuran kadınlardan niteliksel çalışma için 25 kadın ile yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşme ile doygunluğa ulaşılmıştır. Sonrasında İzmir Dokuz Eylül Üniversite Hastanesine bağlı aile sağlığı merkezlerine kayıtlı çalışmaya katılmaya gönüllü bireylerden 278 kadın ile görüşülerek niteliksel çalışma sonucu elde edilen temalar doğrultusunda hazırlanan anket soruları uygulanmıştır. Bulgular Kısa gebelik aralığına sahip kadınlarla yapılan görüşmelerde gebeliğin planlanma durumu başlığı altında; gebelik sürecinin düzenlenebilir bir durum olmaması, eşin çocuk isteğinin ön planda tutulması, ileri yaşta ebeveyn olmanın olumsuz bir durum olarak görülmesi bulguları elde edildi. İki kardeş arası yaş farkı için; anneler kardeşlerin birbirine önderlik ettiğini düşünmekte ve bakım veren kişi açısından tek çocuk yetiştirmek ile birden fazla çocuğun aynı anda yetiştirilmesini benzer bulmaktadır. Aile planlaması ve doğum kontrol yöntemlerinin seçiminin eşe bırakıldığı ve eşin bu yöntemlerin yan etkilerinden endişe ettiği bulundu. Kısa gebelik aralığı sonucunda kadınlar; kardeşlerin fizyolojik ihtiyaçlarının çakışması, annenin sık gebelikler nedeniyle gebelik ve doğum sürecinde zorlanması ve sağlık profesyonelleri tarafından bu durumun olumsuz görülmesi nedeniyle eleştirilmeleri gibi olumsuz süreçler yaşadıklarını belirtti. Gebelik aralığı ile katılımcıların yaşı, eğitim durumu, çalışma durumu, eşin eğitim durumu, evin gelir düzeyi, ilk gebe kalma yaşı, toplam gebelik sayısı, yaşayan çocuk sayısı, ideal çocuk sayısı, kardeşler arası ideal yaş farkı, yeniden gebe kalma zamanı bilgisi, kararlarda yakın çevrenin etkisi ve kullanılan aile planlaması ve doğum kontrol yöntemleri arasında istatistiksel anlamda ilişki saptandı. Yapılan anket sorularında 39 önermeden 21'i ile gebelik aralığı arasında istatistiksel anlamda fark saptandı. Sonuç Kadınların doğurganlığı üzerinde partnerlerinin tahmin edilenden daha fazla söz sahibi olduğu görülmüştür. Doğurganlık ile ilişkili düzenlemelerin konuşulduğu ortamlara kadınlarla birlikte eşlerin daha fazla dahil edilmesi gerektiği, aile planlaması danışmanlık hizmeti verilirken partnerlerin beraber yöntem hakkında bilgilendirilip sonuçları üzerinde konuşulması gerektiği kanaatindeyiz.