Melissa officinalis L. doğal bileşiklerinin ilaç dirençli küçük hücreli dışı akciğer kanserinde potansiyel inhibitör etkilerinin araştırılması

Kanser tedavisinde yeni nesil ilaçların geliştirilmesi ve cerrahideki yenilikler hastaların yaşam beklentisini önemli ölçüde uzatmıştır. Ancak tüm bu gelişmelere rağmen akciğer kanseri tedavisindeki temel engel, tedavide kullanılan kemoterapötik ilaçlara karşı içsel veya dışsal direnç nedeniyle hastalığın zamanla tekrarlamasıdır. Kemorezistansın gelişmesiyle başa çıkmak için alternatif yöntemlere ve yeni terapötiklere ihtiyaç vardır. Doğal bitki bileşikleri, düşük sitotoksisiteleri ve insan vücudunda iyi tolere edilebilirlikleri nedeniyle kanser dahil birçok hastalığın tedavisinde uzun yıllardır kullanılan ilaç etken maddelerinin elde edilmesinde kullanılabilecek çok önemli kaynaklardır. Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen ve limon otu olarak bilinen Lamiaceae familyasından iyi bilinen bir tıbbi bitki olan Melissa officinalis L.'nin küçük hücreli dışı akciğer kanseri hücre hattı A549 ve erlotinib dirençli A549 alt hücre hattı ile ilaç hariç paralel koşullarda geliştirilmiş parental alt hücre hattı üzerindeki antikanserojenik etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmamızda Melissa officinalis L. bitkisinin yaprak kısımlarından farklı çözgenlerle dört farklı ekstrakt elde edilmiştir. Tüm ekstraktların farklı A549 alt hücre hatları üzerindeki sitotoksik etkileri MTT hücre canlılık testi ile belirlenmiştir. Bu analizde farklı çözgenlerle üretilen özütlerin herbirinin tüm alt hücre hatlarında etkili oldukları görülmekle birlikte aralarında önemli farklılıklar bulunmadığı görülmüştür. Bundan dolayı bitkideki tüm madde gruplarını içeren total metanolik fraksiyon ile çalışma devam ettirilmiştir. Daha sonra total metanolik yaprak fraksiyonunun tüm alt hücre hatlarında hücre migrasyonu üzerindeki etkileri yara iyileştirme testi ile, hücrelerin koloni oluşturma ve tümörijenik kapasiteleri üzerindeki etkileri yumuşak agar koloni oluşturma testi ile belirlenmiştir. Son olarak aynı yaprak fraksiyonunu kanser hücre döngüsü ilerleyişi üzerindeki etkileri de akış sitometrisi analizi ile belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, total metanolik yaprak fraksiyonunun artan konsantrasyonun, konsantrasyona bağlı biçimde hücre canlılığını azalttığı ve üç alt hücre hattında da göç kapasitesini ve koloni oluşumunu önlediği, ayrıca DNA replikasyonunun gerçekleştiği S fazındaki hücre popülasyonunu, kontrol bileşiğine maruz bırakılan hücrelere göre azalttığı belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında Melissa officinalis L. bitkisinin küçük hücreli dışı akciğer kanseri tedavisi için yeni bir alternatif terapötik kaynağı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Melissa officinalis L., doğal bileşikler, A549, anti-kanser , ilaç direnci