Neonatal buzağı ishallerinde serum sitokin profili ile d vitamini arasındaki ilişkinin araştırılması

Buzağılarda neonatal dönemde şekillenen ishaller önemli kayıplara neden olmaktadır. Bu dönemde gerçekleşen ishallerin birçok farklı nedeni bulunmakla birlikle en önemli sebepler viral, bakteriyel ve protozoal kökenli enfeksiyonlardır. Bu enfeksiyonlarla mücadelede buzağıların fonksiyonel bir immün sisteme sahip olmaları hayati önemdedir. İmmün sistem doğal ve kazanılmış immün sistem olarak 2 temel başlıkta incelenmektedir. Enfeksiyon etkenlerine karşı immün cevabın gerçekleşmesinde ve düzenlenmesinde hem doğal hem de kazanılmış immün sistem hücrelerince sentelenen sitokinler görev yapmaktadır. Dolaşımdaki sitokin düzeylerinin belirlenmesi ile immün sistemin fonsiyonları hakkında bir değerlendirme yapılabilmektedir. Son yıllarda, D vitamininin kalsiyum metabolizmasındaki klasik fonksiyonlarının dışında hem doğal hem de kazanılmış immün sistemde çok önemli rollere sahip olduğu belirlenmiştir. Literatürde ishalli buzağılarda D vitamini ve sitokinler arasındaki ilişkinin araştırıldığı bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışmada, bakteriyel, viral ve protozoal patojenlere bağlı olarak gelişen neonatal buzağı ishallerinde D vitamini ile serum sitokin profili arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmanın materyali, E. coli (n=8), Rotavirüs (n=8), Koronavirüs (n=8), C. parvum (n=8) ve Kontrol (n=8) grupları olmak üzere 5 farklı gruptan toplam 40 adet buzağıdan oluşturulmuştur. Tüm hayvanlardan alınan kan örnekleri kullanılarak, serum 25-hidroksivitamin D (kalsidiyol-25-D) ve 1,25-dihidroksivitamin D (kalsitriyol-1,25-D) düzeyleri sıvı kromatografi-kütle spektrometresi/kütle spektrometresi-liquid chromatography-mass spectrometry (LC-MS/MS) yöntemi, serum sitokin düzeyleri ise ELISA yöntemi ile ölçülmüştür. Serum 25-D düzeyleri bakımından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Serum 1,25-D düzeyinin E. coli ve Koronavirüs gruplarında Kontrol grubuna oranla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. TNF-α düzeyinin, E. coli grubunda Kontrol grubuna göre farklılık göstermediği; Rotavirüs, Koronavirüs ve C. parvum gruplarında ise daha düşük olduğu görülmüştür. IFN-γ, IL-1β, IL-2, IL-4 ve IL-17 konsantrasyonları, E. coli grubunda Kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha yüksek iken, diğer gruplarda önemli düzeyde bir farklılık belirlenmemiştir. IL-5 konsantrasyonu, E. coli grubunda Kontrol grubuna göre artarken, C. parvum grubunda azalmış, diğer gruplarda istatistiksel bir farklılık olmamıştır. IL-6 konsantrasyonunun, E. coli ve Koronavirüs grubunda Kontrol grubuna göre önemli bir farklılık göstermediği ancak Rotavirüs ve C. parvum gruplarında Kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir. IL-10 konsantrasyonu, Rotavirüs grubunda Kontrol grubuna göre önemli düzeyde daha düşük iken diğer gruplarda önemli bir farklılık bulunmamıştır. IL-12 konsantrasyonu, E. coli, Rotavirüs ve Koronavirüs gruplarında Kontrol grubuna göre artarken, C. parvum grubunda önemli bir değişiklik olmamıştır. IL-13 konsantrasyonları yönünden gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç olarak, buzağı ishallerinde etiyolojik etkenin türüne göre serum sitokinleri ile D vitamini düzeylerinin farklılık gösterdiği ve D vitamininin buzağı ishallerinde immün yanıtın şekillenmesinde katkısının olabileceği kanısına varılmıştır. Anahtar Kelimler: Neonatal Buzağı, İshal, Sitokin, D Vitamini