Yüksek rakımlı yarı-kırsal bir alanda termal desorpsiyonlu GC-MS tekniği ile belirlenen antropojenik ve biyojenik uçucu organik karbonların (UOB'ler) alansal ve mevsimsel değişimlerinin ve biyojenik UOB'lerin ozon konsantrasyonlarına katkısının incelenmesi

Atmosfer, uçucu organik bileşikler olarak adlandırılan bir grup kirletici içermektedir. Bu bileşikler arasından önde gelen bazıları çevre ve sağlık üzerine olumsuz etkileri nedeniyle çoğu çalışmada araştırma konusu olmuştur. Bu çalışmada, toplam 70 adet uçucu organik bileşiğin (biyojenik ve/veya antropojenik kökenli) Bolu atmosferinde toplanması ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Pasif ve aktif örnekleme teknikleri uygulanmıştır. Pasif örnekleme çalışması kışın (28 Ocak 2017-12 Şubat 2017) 47 örnekleme noktasında ve yazın (7 Temmuz 2017-23 Temmuz 2017) 63 örnekleme noktasında gerçekleştirilmiştir. Aktif örnekleme tekniği ise üniversite kampüsündeki istasyonda, Nisan- Kasım 2017 arasındaki her ay için 68 adet bileşik; Ocak 2018 ve Nisan- Ağustos 2018 arasındaki her ay için 70 adet bileşik, günlük ve 6 saatlik periyotlarda toplanmıştır. Analizler termal desorpsiyonlu gaz kromotografisi kütle spektroskopisi sistemi kullanılarak yapılmıştır. Sonuçlar dünyadaki benzer çalışmalar ile kıyaslanmıştır. Bu bileşiklerin atmosferik derişimlerini tespit etmek kadar mekanizmalarını, atmosferik rollerini ve kaynaklarını tespit edebilmek de değerlidir. Bu amaçla, bileşiklerin zamana bağlı değişimleri, meteorolojik faktörler ile ilişkileri ve birbirleri arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Özellikle, uçucu organik bileşiklerin ozon oluşturma potansiyeli ve etkin faktörler araştırılmıştır. Kirletici dağılım haritaları oluşturulmuş ve böylece her bir bileşik için kaynak bölgeler belirlenmiştir. Kaynak paylaşımı çalışmaları ise Pozitif Matriks Faktorizasyonu ile yürütülmüştür. Çalışmalar bölgedeki en baskın uçucu organik bileşik kaynağının biyojenik kaynaklar olduğunu göstermiştir.