İradi maliye politikaları ve mali kural: Türkiye uygulaması

Geçmişten günümüze kadar çeşitli iktisat ekolleri, devletin ekonomideki rolü ile ilgili çeşitli görüşler ileri sürmüşlerdir. 1929 ekonomik krizine kadar hüküm süren Klasik iktisadi anlayış, devletin ekonomik düzen içerisindeki rolünü sadece temel kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi ile sınırlı tutmuş ve devletin ekonominin işleyişine müdahale etmemesi gerektiğini savunmuştur. 1929 Büyük Buhranı ile birlikte yaşanan durgunluğa çözüm olamayan bu görüş yerini Keynesyen iktisadi görüşe bırakmıştır. Devletin ekonomiye müdahalesinde siyasi iktidara geniş yetkiler veren ve kriz dönemlerinde hızlı ve etkin politikalar uygulayan bu görüşün etkisiyle İkinci Dünya Savaşı sonrasında hızla artan kamu harcamaları, sonraki yıllarda ülkelerin malî istikrarı kaybetmesine sebep olmuştur. 1970'li yıların başında ortaya çıkan stagflasyon (durgunluk içinde enflasyon) ve ileriki dönemlerde kümülatif olarak artan kamu borç stoku, iradi maliye politikalarının işlerliğinin sorgulanmasına sebep olmuştur. Bu noktadan hareketle, siyasi iradenin harcama, gelir ve borçlanma gibi kararları alırken iradi olarak değil de, belirli sınırlar dâhilinde hareket etmesine neden olan, kurala dayalı maliye politikalarını savunan yaklaşımlar geliştirilmiştir. Tüm bu bilgilerin ışığında çalışmada, iktisat politikası amaç ve araçları, maliye politikası amaç ve araçları teorik açıdan ele alınmış, iradi ve kurala dayalı maliye politikalarına ilişkin temel kavramlar ve konuyla ilgili yaklaşımlar incelenmiştir. Kurala dayalı politikalar uygulayan ülke ekonomilerinde yaşanan aksaklıklar ve bu aksaklıklara nasıl çözüm sağlandığı ele alınmıştır. Temelde makroekonomik istikrarı ve mali disiplini sağlamak adına uygulanan mali kural uygulamaları veya buna benzer uygulamaların ülkemizde ne şekilde uygulanmaya çalışıldığı ortaya konmuştur.