Turkey-Iran relations after the Iranian İslamic Revolution: cooperation or rivalry

İran ve Türkiye, Ortadoğu'nun en zorlu yıllarında o topraklara hükmetmiş ve bölgenin hakimi olmak adına savaşmışlardır. Ancak değişen bölge şartları ve küresel sorunlar, ülkelerin Ortadoğu'da bu liderliği elde etmelerine ve kalıcı bir sistem sağlamalarına engel olmuştur. Osmanlı İmparatorluğu döneminde en parlak ve huzurlu dönemlerini yaşayan Ortadoğu, Osmanlı İmparatorluğu'nun son yüzyılında isyanlar, çatışmalar ve iç savaşlarla boğuşmuştur. İran'ın bölgedeki egemenliği de uzun sürmemiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra Türkiye kendisine yeni bir yol çizerken, Birinci Dünya Savaşı sonrasında, sırası ile İngiltere ve ABD İran üzerinde hakimiyet kurmaya çalışmışlardır; ancak ne İngiltere'nin ne de ABD'nin hakimiyeti İran'a istikrar getirmemiştir. İran İslam Devrimi ise hem İran'ın tarihi hem de İran ile Türkiye arasındaki ilişkilerin tarihi için yeni bir başlangıç olmuştur. Devrim sonrasında ise İran kendi iç sorunlarına ve Irak ile olan savaşına odaklanmayı tercih ederken, Türkiye Ortadoğu'da sürecin yeniden bir parçası olmayı hedeflemiştir. 1980'ler itibari ile de iki ülke arasında tarihi anlamda ilişkilerinin yepyeni bir dönemi başlamıştır. Bugün, ilişkilerinde olumlu bir hava olmasına karşın her iki ülke de Ortadoğu'nun yeni lideri olma konusunda birbirlerine karşı güçlü olmak amacındadırlar. Anahtar kelimeler; Ortadoğu, ilişki, İran, Türkiye, liderlik