İran Meclis Kütüphanesi 17805 numaralı Türkçe Şiir Mecmuası (43a-78b vr.)(İnceleme-metin-Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne [MESTAP] göre tasnif)

Mecmua çalışmalarının ünü ve çeşitlilik kazanması 15. yüzyıldan sonra artmıştır. Bu döneme kadar genellikle hadis konulu mecmualar görülmüştür. 15. yüzyıldan sonra farklı alanlarda –bu arada klasik Türk şiiri sahasında da- mecmuaların tertip edildiği görülmektedir. Klasik Türk edebiyatı açısından oldukça önemli olan şiir mecmualarının; yazan kişinin edebi bilgisi, zevki, şairlere olan yakınlığı ve ilgisine bağlı olarak içeriği ve hacmi değişmektedir. Şiir mecmuaları özellikle Klasik Türk edebiyatı açısından divanlardan sonra önemli bir yere sahiptir. Tezkirelerde adı geçmeyen pek çok şair ve şiirlerine bu yazmalarda karşılaşılabilmektedir. Henüz tamamı okunmamış bu hazine değerindeki yazmalar Türk edebiyatı açısından oldukça kıymetlidir. Şiir mecmuaları üzerinde yapılan çalışmalar; metnin okunması, içeriğinin belirlenmesi ve dökümünün hazırlanması, ele alınan konuların yoğunluğuna göre tasnif edilmesi şeklindedir. MESTAP (Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi), söz konusu bu çalışmalarda elde edilen verilerin değerlendirilmesi açısından önemli bir projedir. Bu projenin hedefi, öncelikle kayıtlı olan bütün mecmuaların sistematik olarak tasnif edilmesi, içerik bilgilerinin belirlenerek dökümünün hazırlanmasıdır. Bu çalışmada, İran Meclis Kütüphanesi 17805 numarada kayıtlı Mecmû'â-i Eş'âr-ı Türkî (43a-78b vr.)'nin çeviri yazılı metni oluşturularak mecmuadaki şiirlerin ilk ve son beyitleri, nazım şekilleri, nazım türleri ve vezinleri MESTAP kapsamında tablo hâlinde tanıtılmıştır. Bu çalışmada ilk olarak şiir mecmuasının tanımı ve tarihsel gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci olarak, söz konusu mecmuanın (Mecmû'â-i Eş'âr-ı Türkî) şekil ve içerik özellikleri tanıtılarak nazım şekli ve türlerinin tasnifi yapılmıştır ve mecmuanın, klasik Türk şiiri sahasındaki çalışmalara sağlayacağı katkılar değerlendirilmiştir. Çalışmaya konu olan mecmuanın nüsha tavsifinin ardından metin tesisine dair ilkeler belirtilmiş ve mecmuanın çeviri yazılı metni sunulmuştur. Çeviri yazılı metinde; mecmuada yer alan şiirlerin, bu şiirler üzerinde hazırlanmış yayınlardaki (makale, bildiri, kitap …) şekilleriyle karşılaştırılmasına dayalı bir çalışma da yapılmış ve dipnotta farklılıklar belirtilmiştir. Son olarak, mecmuada bulunan şiirler, Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnif edilmiş, MESTAP tablosuna yerleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen verilerin Klasik Türk şiiri alanında yapılacak çalışmalara kaynaklık edeceği umulmaktadır. Anahtar Kelimler: Klasik Türk şiiri, şiir mecmuası, musammat, MESTAP