İşçinin iş görmekten kaçınma hakkı

İş sözleşmesi, tarafların karşılıklı iradeleri ile kurulan ve sözleşmenin her iki tarafına karşılıklı borçlar yükleyen, sürekli nitelik taşıyan bir özel hukuk sözleşmesidir. İş Kanunu'nun 8. maddesinde bu sözleşme, "bir tarafın bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşme" şeklinde tanımlanmıştır. İş görme ile ücret edimleri birbirinin karşılığını teşkil ettiğinden, ana kural iş görme edimi ifa edilmeksizin işçinin ücretine hak kazanamayacağıdır. Ancak anılan temel kuralın istisnaları mevcuttur. İşçinin iş görmekten kaçınma hakkı da bunlardan biridir. İşçiye iş görmekten kaçınma hakkı iş mevzuatında iki durumda tanınmıştır. Bunlar; ücretinin yirmi gün süreyle ödenmemesi ile işyerinde iş tehlikelerinin ortaya çıkmasıdır. Ancak iş kanunlarında yer verilen iki sebebin yanı sıra, işçinin iş görmekten kaçınma hakkının doğabileceği başka durumlar da akla gelmektedir. "İşçinin İş Görmekten Kaçınma Hakkı" konulu doktora tez çalışmamız 3 ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde genel olarak işçinin iş görme borcu ile iş görmekten kaçınma hakkı kavramı ve hukuki niteliği, Türk ve Alman hukukundaki görüşler de incelenerek ele alınmıştır. İkinci Bölümde işçinin ücretinin ödenmemesi ile işyerinde iş tehlikelerinin ortaya çıkması durumunda hangi koşullarla işi ifadan kaçınabileceği ve sonuçları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, kanunda yer verilmemekle beraber işçinin iş görmekten kaçınma hakkının söz konusu olabileceği diğer haller ele alınmıştır. Bu kapsamda ayrımcılık yasağına aykırılık, cinsel veya psikolojik taciz, yıllık iznin kullandırılmaması ve manevi sebeplerin işçiye iş görmekten kaçınma hakkı verip vermeyeceği Alman Hukukunda yer alan kanuni düzenlemeler ve öğreti görüşleri de değerlendirilerek tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: İş Sözleşmesi, İş Görme Borcu, Ücret, İş Görmekten Kaçınma Hakkı