İslam tarihi kaynaklarında Abdullah İbn-i Sebe ve faaliyetleri

Yemenli bedevî kabileler, hicrî ilk asırda meydana gelen siyasî hâdiselerde etkin rol oynamışlardır. Özellikle Hz. Ebû Bekir dönemindeki ridde olaylarında ve Hz. Osman döneminin sonlarına doğru meşru halifeye karşı yapılan isyan hadîselerinde bu rol belirgin olarak görülmektedir. Kendisi de Yemenli bir Yahudi olan Abdullah b. Sebe, Hz. Osman'ı hilafetten indirmek ve vahdet-i İslam'ı parçalamak için harekete geçmiştir. İbn-i Sebe, Hz. Osman'a karşı yapılan darbe teşebüsünün organize edicisi ve baş aktörüdür. İbn-i Sebe, gittiği İslam beldelerinde Hz. Osman'ın muhalifleriyle bir araya gelmiş ve onun valilerini eleştirmiştir. İbn-i Sebe'nin başı çektiği muhalefet zamanla bir isyan hareketine dönüşmüş ve neticede meşru halife Hz. Osman zulmen şehit edilmiştir. İbn-i Sebe, yaydığı İslam dışı fikirlerle İslam birliğini parçalamayı hedeflemiştir. Hz. Ali'nin hilafeti dönemi de Abdullah b. Sebe ve Sebeiyye Fırkasının yönetimde etkinliğinin arttığı bir zamandır. Abdullah b. Sebe ve Sebeiyye Fırkası; Cemel Harbinde Hz. Ali ve Cemel Ashabı sulh kararı almışken, gizli bir gece planıyla iki tarafı savaşa tutuşturmuştur. Abdullah b. Sebe'nin ortaya attığı "Rec'at, vasî, hulûl" gibi fikirler daha sonra yaygınlaşarak bugünkü Şîi inancının temel umdelerini oluşturmuştur. Bu sebeple Abdullah b. Sebe'nin ve onun fikirlerinin iyi bilinmesi, Şîi inancının mahiyetinin daha net anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Alan yazındaki tarihi kaynaklar dikkatlice incelendiğinde Sünnî hem de Şîi âlimlerin Abdullah b. Sebe'nin varlığı ve faaliyetleri hususunda görüş birliği içinde olduğu ve Abdullah b. Sebe ile ilgili rivâyetlerin tek kaynağı tarihçi Seyf b. Ömer olmadığı görülmektedir. Bu araştırmayla, tartışmalı bir konu olan İbn-i Sebe'nin tarihsel varlığı tarihsel kayıtlara dayalı olarak ispat edilmekte ve faaliyetleri hakkında nesnel bir inceleme yapılmaktadır.