Salvia pseudeuphratica bitkisinin sekonder metabolitlerinin saflaştırılması, antioksidan ve antialzheimer aktivitelerinin belirlenmesi ve 1C-MS/MS ve GC-MS ile kimyasal i̇çeriklerinin i̇ncelenmesi

Amaç:Ülkemiz birçok iklim koşullarını barındırması nedeniyle bitkilerin çeşitliği açısından zengindir. Dünya genelinde çay olarak tüketilen bitkiler ve baharat dışsatımlamasındasöz sahibi ülkelerden biri olmasının yanısıra satışı yapılan bitkiler çeşitleri içerisinde en üst sıradaLamiaceae (Labiatae) familyasının yer almasıdikkat çekmektedir. Aynı zamandatıbbi etkileri açısından önemli bir yeri olan Lamiaceae bitkileriülkemiz için önemlidir. Bu bitkilerin içerdikleri aktif maddelerin farmakolojik etkileri nedeniyle halk arasında senelerdir kullanılmıştır ve bugüne kadar gelmiştir.Bu sebeple ilk kez incelenecek olan Salvia pseudeuphraticatürünün kimyasal içeriklerinin ve etkinliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem:Bu çalışmada S. pseudeuphratica'nın kloroform ve etanol özleri hazırlandı,antioksidan ve antikolinesteraz enzim aktiviteleri araştırıldı.Ekstrelerin kimyasal profili ışığında preparatif HPLC ve diğer klasik kromatografik yöntemlerin kullanılması ile sekondermetabolitler saflaştırılarak yapıları spektroskopik yöntemlerle aydınlatıldı. İzole edilen bileşiklerin antioksidan aktivitesi belirlenmesi sonrasında antikolinesteraz enzim aktivitesi de belirlenmiştir. Ayrıca bitkinin yaprak, dal, çiçek, kök ve bunların karışımından hazırlanan etanol ekstreleri LC-MS/MS ile bazı bileşiklerin miktar tayini yapılmıştır ve bu türün tüm kısımlarının petrol eteri ekstresi hazırlanarak GC-MS/MS ile yağ asidi profili belirlenmiştir. Bulgular:Sonuç olarak S. pseudeuphraticabitkisinintoprak altı ve üstü kısımlarından hazırlanan aktif etanol özütlerinden 21 farklı bileşik elde edilmiştir. Sonuç:Böylece kimyasal içerikleri ve yukarıda belirtilen aktiviteleri ilk kez incelenen S. pseudeuphratica türünden elde edilen sonuçlar bilim dünyasına kazandırılmıştır. Anahtar Sözcükler:S. pseudeuphratica, izolasyon, antioksidan, enzim aktivitesi, LC-MS/MS, GC-MS/MS. Bu çalışma, TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir (Proje No: 114Z801)