Isparta'daki pomza içeren zeminlerin dinamik özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışma, Isparta ilinde yaygın olarak bulunan pomza zeminlerin, drenajlı ve drenajsız koşullar altındaki dinamik davranışlarını deneysel olarak incelemektedir. Pomza, gözenekli ve kırılgan yapısı nedeniyle taşıma gücü düşük ve deprem etkilerine karşı hassas bir zemin türü olup, Isparta bölgesinde geniş bir alana yayılmaktadır. Bölgedeki yeraltı su seviyesinin derinliği, yalnızca drenajsız değil aynı zamanda drenajlı davranışların da değerlendirilmesini gerekli kılmıştır. Çalışma kapsamında ilk olarak, Isparta'nın Çünür, Deregümü ve Işıkkent mahallelerinde yapılan saha çalışmalarından elde edilen veriler, Isparta Belediyesi'nden temin edilmiştir. Bu çalışmalarda sismik kırılma, yüzey dalgası analizi (MASW), standart penetrasyon testi (SPT) ve jeolojik sondajlar kullanılarak zemin profilleri detaylandırılmıştır. Elde edilen veriler ışığında, pomza zeminlerin tabaka özellikleri, sertlik-sıkılık dereceleri ve S-dalga hızlarına göre sınıflandırmaları yapılmış; bölgedeki zeminlerin çoğunlukla ZD sınıfı olduğu tespit edilmiştir. Arazi çalışmalarını takiben, laboratuvarda toplanan numunelerin indeks özellikleri (dane dağılımı, su içeriği, özgül ağırlık vb.) belirlenmiştir. Numuneler, hedeflenen rölatif sıkılıkta ıslak yağmurlama yöntemiyle hazırlanarak doygun hale getirilmiştir. Hazırlanan numuneler üzerinde, hücre basınçlı dinamik basit kesme (DSS-C) deneyleri uygulanmıştır. Dinamik deneyler hem drenajsız hem de drenajlı koşullarda gerçekleştirilmiştir. Tüm deneyler, 100 kPa düşey efektif gerilme altında ve 0.2, 0.25 ve 0.3 dinamik gerilme oranlarında yapılmıştır. Drenajsız deneylerde boşluk suyu basıncı oluşumu ve sıvılaşma davranışı incelenirken; drenajlı deneylerde hacimsel deformasyonlar analiz edilmiştir. Çalışmanın sonunda, farklı mahallelerden alınan numunelerin hem drenajlı hem de drenajsız koşullarda şekil değiştirme, kayma modülü ve deformasyon davranışları karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, pomza içeren zeminlerin dinamik yükler altında önemli deformasyonlar gösterebildiğini ve özellikle drenajsız koşullarda sıvılaşma potansiyelini ortaya koymuştur. Drenajlı koşullarda ise zeminlerin daha stabil ancak hacimsel şekil değişimine açık oldukları belirlenmiştir.