Isparta ilinin içme suyunda bulunan bazı ağır metallerin kemometrik yöntemler ile belirlenmesi

Bu tez çalışmasında şehir şebeke suyu örnekleri ile çalışılmıştır. Doğal kaynakların sebep olduğu muhtemel ağır metallerden Kurşun, Bakır ve Kadmiyumun APDC ligandı ile kompleksleri oluşturularak eş zamanlı tespitine olanak sağlayan spektrofotometri yöntemi uygulanmıştır. Kısmi en küçük kareler yöntemi (PLS) ve Temel Bileşen Regresyonu (PCR) yöntemleri herhangi bir ön ayırma işlemi yapılmasına gerek duyulmadan başarıyla uygulanmıştır. Uygulanan kemometrik yöntemler UV Görünür Bölge Spektroskopi yönteminden elde edilen verilere uygulanmıştır. Bu araştırmada hatayı en aza indirmek amacıyla ilk önce pH, ligand miktarı, bekletme süresi ve metal konsantrasyonu-absorbans ilişkisi parametrelerinin optimum koşullarının sağlaması gerçekleştirilmiştir. Optimum koşullar sağlandıktan sonra öncelikle kalibrasyon konsantrasyon seti otuz iki adet çözelti olacak şekilde hazırlanmış ve araştırılan metaller arasındaki korelasyonlar belirlenmiştir. Korelasyonlar belirlendikten sonra kalibrasyon setinin uygun sonuçlarla doğrulanması amacıyla çalışılan on beş metali içeren validasyon seti, Pb2+ ve Cu2+ için 0,10-0,50 µg/mL konsantrasyon aralığında ve 0,10-0,90 µg/mL konsantrasyon aralığında uygun solvent ile kullanılmıştır. Cd2+ için µg/mL seyreltik hidroklorik asit (0.1 M HCl) çözeltisi içerisinde hazırlanmıştır. Hazırlanan validasyon setinin 200 – 450 nm aralığındaki absorpsiyon spektrumu kaydedilmiş ve elde edilen verilere çalışılan kemometrik yöntemlerden olan PCR ve PLS yöntemleri ayrı ayrı uygulanmış ve sonuçları birbiri ile yorumlanmıştır. Her yöntemin tahmin edilen hatalarının kareleri toplamı (PRESS) ve standart kalibrasyon hatası (SEC) değerleri bulunmuş olup, sonuçları değerlendirilerek uygulanan yöntemlerin doğruluğunu ve kesinliğini test etmek amacıyla ANOVA testi uygulanmıştır. ANOVA testinden elde edilen sonuçlar tartışılmıştır. Geliştirilen yöntemle birbirine çok yakın yerlerde absorbans veren ağır metallerin belirlenmesinde doğru ve hassas sonuçlar verdiği saptanmıştır. Son işlem olarak ise Isparta ilinin şebeke suyu ve Süleyman Demirel Üniversitesi Kampüs'ünden alınan şebeke suyuna geliştirilen yöntemler uygulanarak analiz edilmiş ve geliştirilen yöntemin şehir şebeke sularındaki ağır metallerin tayinlerinde, herhangi bir ön ayırma işlemi gerektirmeksizin rutin analiz için son derece uygulanabilir olduğu sonucuna varılmıştır. Uygulanan yöntemler basit, hızlı, tekrarlanabilir ve ucuzdur. Araştırılan su numunesinde metallerin (Pb,Cu,Cd) miktarı WHO, Türk Standartları Enstitüsü ve Sağlık Bakanlığı 'nın belirlemiş olduğu değerlerin altında bulunması şehir şebeke suyunun güvenirliğini kanıtlamıştır.