İsrail istihbaratının Filistin ve komşu Arap ülkelerdeki faaliyetleri 1948-2014

Siyonist hareketin ve buna bağlı istihbarat unsurlarının Filistin topraklarına olan ilgisi ve faaliyetleri, İsrail Devleti'nin resmi kuruluş yılı olan 1948'den önceki dönemlerde görülmektedir. O dönemdeki istihbarat çabası, Arap toplumunun zayıf olmasına paralel olarak, Filistin topraklarını kontrol etme mekanizmalarına dair olmuştur. Bu süreç, Filistin topraklarının işgalini, 1948'deki Arap-İsrail Savaşı'nı ve Filistin topraklarında İsrail Devleti'nin kurulduğunun ilanını beraberinde getirmiştir. O dönemden, yani İsrail Devleti'nin kuruluşundan itibaren İsrail istihbaratı, tüm imkanları ile İsrail işgaline karşı duran direniş unsurları hakkında bilgi toplamıştır. 1967 yılında İsrail, Filistin topraklarının geri kalanını da ele geçirmeyi başarmıştır. Bu dönemde İsrail'in Filistin topraklarındaki istihbaratı, bilgi toplamak için ajan temin etmeye çalışan Shin Bet Servisi'ne devredilmiştir. Shin Bet, tarihi boyunca ajanları üzerinden Filistin direnişi içindeki şahıslara karşı tutuklama ve suikast gibi faaliyetler yapmıştır. Mossad ise, özellikle Arap ve yabancı ülkelerde Araplara ve Filistinlilere karşı yürütülen istihbarat faaliyetlerini üstlenmiştir. Askeri istihbarat servisi olan AMAN'ın faaliyetleri ise, yine Arap ülkelerinde ve dünyadaki askeri gelişmeleri takip etmek üzerine kurulmuştur. AMAN, faaliyetleri kapsamında elektronik cihazlarla dinleme yapma ve casusluk olanaklarından faydalanmıştır. Yine İsrail'in diğer ülkelerle olan sınırlarını kontrol altında tutmak da AMAN'ın sorumluluğu içindedir.Bu değerlendirmelerin yanı sıra, tez çalışmasında üzerinde durulan ana husus, İsrail istihbaratının Mısır, Suriye, Lübnan ve Ürdün olmak üzere Arap ülkelerindeki faaliyetleridir. İsrail sürekli şekilde bu ülkelerin sosyal, politik ve askeri yönleri hakkında bilgi toplamaya çalışmıştır. Bunu başarmak için, İsrail istihbaratı tarafından bir dizi yabancı ve Arap ajan görevlendirilmiştir. Bu ajanlar ilgili ülkelerde bazı devlet kurumlarına nüfuz edebilmiş ve devlet kademeleri içinde yüksek pozisyonlara kadar ulaşmıştır. Ancak Arap istihbaratı da İsrail'in bu çalışmalarına mukabil karşı istihbarat faaliyetleri yürütmüştür. Arap ülkelerindeki istihbarat teşkilatları, İsrail'e ait bazı casusluk ağlarını ortaya çıkarmayı, üyelerini tutuklamayı, yargılamayı, ceza vermeyi, hatta bazıları için idam hükmü vermeyi başarmıştır. Yine bu çalışma kapsamında, İsrail'in yürüttüğü istihbarat faaliyetlerinin başarıları ve başarısızlıkları değerlendirilmiştir. İstihbarat faaliyetlerinin, İsrail'deki güvenlik, siyasi, yargı kurumları ve toplum açısından etkileri de irdelenmiştir. Anahtar Kelimeler: İstihbarat, Direniş, Mossad, Şabak, Aman