İstanbul Boğazı'nda seyir emniyetini etkileyen meteorolojik faktörlerin analizi

İstanbul Boğazı uluslararası ve yerel deniz trafiğinin yoğun olduğu en tehlikeli dar su yollarından biridir. Boğazın coğrafi özellikleri, deniz trafiği, meteorolojik ve oşinografik koşulları sebebiyle bu alanda meydana gelebilecek herhangi bir deniz kazası, etrafında yaşayan nüfus başta olmak üzere çevresel olumsuzluklara da neden olmaktadır. Bunun yanında herhangi bir sebeple trafiğin süreli olarak durdurulması, geciktirilmesi veya tamamen iptal edilmesi ticari olarak doğrudan veya dolaylı olarak maddi kayıpların meydana gelmesine neden olmaktadır. Bu olumsuzlukların yaşanmaması ve riskin azaltılması kamu ve yerel idareler tarafından önlem alınarak gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmada bahsedilen özel durumlar dışında İstanbul Boğazında gemilerin seyrini zorlaştıracak, trafiğin ertelenmesine veya iptal edilmesine neden olabilecek meteorolojik koşullar incelenmiştir. Deniz trafiğini etkileyen en önemli meteorolojik faktörler görüş mesafesi, rüzgâra bağlı dalga yüksekliği ve konvektif hava hareketleridir. Bu meteorolojik parametrelerden dalga yüksekliği rüzgârın esme süresine ve hızına doğrudan bağlı olarak gelişmektedir. Görüş mesafesi genellikle mevsim geçişlerinde meydana gelen sis olayı ile ilişkilidir. Ayrıca konvektif hava olaylarına bağlı olarak da kuvvetli yağış nedeniyle görüş mesafesi kısıtlanabilir. Çalışmada İstanbul Boğazı'nda meydana gelen hava olaylarının yılın hangi zamanlarında ve hangi meteorolojik koşullarda meydana geldiği, hangi sınır değerlerde bu iptal ve gecikmelerin yaşandığı ve bu yönde tahmin olasılıkları araştırılmıştır. Bölgenin hakim rüzgâr hızı ve yönü, sıcaklık değerleri, atmosfer basıncı değerleri, nem oranları vb. meteorolojik parametreler birlikte değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, İstanbul Boğazı'ndaki trafiğin iptal edildiği zamanların öncesinde, sürecinde ve sonrasında hangi meteorolojik koşulların geliştiğini belirleyerek gelecekte benzer olayların öngörüsünün yapılabilmesine ve en önemlisi sefer iptal ve erteleme kararlarının zamanında ve uygun aralıklarda alınmasının öngörülmesine destek oluşturacak önerilerde bulunmaktadır. Çalışma sonucunda İstanbul Boğazı'nın hakim rüzgâr yönü kuzeydoğulu (poyraz) olduğu tespit edilmiştir. Sefer iptallerinin ana sebebinin sis kaynaklı görüş mesafesindeki azalma olduğu tespit edilmiştir. Uzun saatler süren sis hadiselerinde bölgenin yüksek basınç merkezi etkisi altında kaldığı gözlemlenmiştir. Sefer iptallerindeki ikinci ana sebep ise rüzgâr kaynaklıdır. Rüzgâr kaynaklı sefer iptallerinin genellikle güneybatılı (lodos) yönlerde ve 20 km/sa üzerindeki rüzgâr hızlarında olduğu görülmüştür.