İstifa ve işçi çıkarmayı etkileyen faktörler: Türkiye'de Ege Bölgesinde turizm ve gıda sektörü üzerine bir araştırma

Geçmişten günümüze işgücü devri hem ülkeler hem de şirketler için önemli bir sorundur. Belirli bir düzeyde işgücü devri işletmelerin ve ekonomik dinamiklerin ayakta kalması için gerekli görülen bir durum olmasına rağmen, işgücü devrinin fazla olması şirketlerin ekonomik zarara uğramasına, hizmet kalitesinin düşmesine, nitelikli çalışan bulma ve yetiştirmenin zorlaşmasına neden olmaktadır. İşten ayrılmalar ise çalışanlarda verimlilik kaybına, işe yeni başlayan her çalışan için yeni bir eğitim zamanı ve masrafına, harcanan zamanın artmasına ve çalışma etkililiğinin azalmasına neden olmaktadır. Bu gibi maliyetler işletmeler açısından istenmeyen durumlardır. İşçiler açısından bakıldığında, işletmelerden çıkarılan işçilerin ekonomik, sosyal ve psikolojik olarak zarara uğradığı ortadadır. İşten çıkarılan işçinin tek geçim kaynağını kaybetmesi, ekonomik olarak yeni bir iş buluncaya kadar temel gereksinimlerini karşılamakta zorlanmayı ve ekonomik sıkıntılardan kaynaklanan depresyon gibi birçok psikolojik temelli rahatsızlığa da neden olabilmektedir. İşten çıkarılan işçinin sosyal çevresinde iş kaybı nedeniyle olumsuz olarak baskı yaşaması da olasıdır. Bu nedenle, işten çıkarma ve istifa nedenlerinin araştırılmasının bir nebze olsun işgücü devrinin düşürülmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu nedenle bu çalışmada; Türkiye'de Ege bölgesinde turizm ve gıda sektöründe çalışan işçilerin istifa ve işverenlerin işçi çıkarma eğilimlerini etkileyen faktörlerin çeşitli değişkenler açısından ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nicel çalışma yöntemlerinden tarama yönteminin kullanıldığı bu çalışmanın örneklemini Türkiye il sınırlarında yer alan Ege coğrafi bölgesinde, turizm ve gıda sektöründe faaliyet gösteren işletmelerdeki işçi ve işverenler oluşturmaktadır. Bu araştırmada veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Bilgi Formu", 55 maddeden oluşan 5'li likert tipinde "İşçi İçin İstifa Nedenleri Ölçeği" ve 55 maddeden oluşan "Çalışanı İşten Çıkarma Anketi" kullanılmıştır. Veriler, SPSS 26.0v istatistik paket programı yardımıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde, normallik testi için Kolomogorov Smirnov, tanımlayıcı istatistikler için frekans analizi ve yüzde hesaplamaları, cinsiyet değişkeni açısından yapılan analizlerde bağımsız gruplar t-testi, yaş grubu, medeni durum, kıdem, eğitim düzeyi, hane gelir düzeyi, meslek, sigorta durumu, günlük ortalama çalışma süresi açısından yapılan analizlerde ise One-Way ANOVA kullanılmıştır. Bu araştırma sonucunda; işçilerin istifa konusunda kararsız kalma noktasında olduğu ifade edilebilir. Bu araştırma sonucunda işçilerin istifa etme eğilimlerine cinsiyet ve işyerindeki meslek değişkenlerinin etki etmediği sonucuna ulaşılmıştır. Yaş, medeni durum, eğitim, kıdem, ortalama aylık hane geliri, günlük ortalama çalışma saati ve sigortalı olma durumu istatistiksel olarak anlamlı farklılık yarattığı görülmektedir. İşverenin işçiyi işten çıkarma eğilimleri acısından bakıldığında ise medeni durum ve işyerindeki meslek değişkeninin etki etmediği sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet, yaş, eğitim, kıdem, ortalama aylık hane geliri, günlük ortalama çalışma saati ve sigortalı olma durumu istatistiksel olarak anlamlı farklılık yarattığı görülmektedir. Bu çalışma nicel bir çalışma olup işçinin istifa etme eğilimleri ile işverenin işçi çıkarma eğilimlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu konuda yapılacak araştırmalarda nitel araştırma yöntemleri kullanılarak, konun derinlemesine araştırılması önerilmektedir.