İthalat ve ihracat süreçleri, dahilde işleme rejiminin avantajları ve ihracatçıya yapılan geri ödemeler

Küreselleşme ile birlikte günümüzde ulaşılması zor olan pazarlar sanki yurt içindeymiş gibi ulaşılabilir bir hal almıştır. Üretilen ürünler kilometrelerce uzaklıktaki ülkelere ihraç edilip, ithal edilebilmektedir. Firmaların ithalat ve ihracat işlemleri ile uluslararası pazarlarda çeşitlilik ve rekabet de artmaktadır. Ülkeler ürettikleri malların kalitesi ile dünyanın farklı ülkelerinde kendilerine pazar yaratabilmektedir. Yurt dışına gönderilen bu ürünler sayesinde ülkeye döviz girişi sağlanır ve cari açık dengelenebilir. Fakat bu sistemi bir iki cümle ile açıklayabilmek mümkün değildir. İhracatçı firmaların desteklenmesi ülkelerin ekonomisi açısından son derece önemlidir. Bu destekler bazen devlet tarafından verilen teşviklerle bazen de yapılan geri ödemelerle sağlanmaktadır. Böylece ihracatçı firmalar uluslararası pazarlarda rekabetçi konuma gelebilmektedir. Bu pazarlara girebilmenin de prosedürleri ve yasal uygulamaları vardır. Ülkeler kendi gümrük kanunlarını uygulayarak ya da aralarında yapmış oldukları anlaşmalar ve gümrük birliği ile yasal prosedürleri belirlemekte ve işlemleri aralarında kolaylaştırabilmektedir. Sistemin işleyebilmesi için belli başlı bazı gümrük rejimleri uygulanmaktadır. Bunlardan dahilde işleme rejimi ekonomik etkili ve ihracatçıya destek amaçlı uygulanan ülkemizde de çok yaygın bir şekilde kullanılan rejimdir. Dahilde işleme rejimi sayesinde ülkeler ihracatı arttırmayı amaçlamaktadır. Dahilde işleme rejiminin en önemli noktası yurt dışından gelen ürünlerin işlem görerek yeniden ihraç edilmesidir. Dahilde işleme rejimi, dahilde işleme izni ve dahilde işleme izin belgesi alarak firmalar tarafından uygulanabilmektedir. Dahilde işleme izni Ticaret Bakanlığı tarafından, dahilde işleme izin belgesi ise önceden Ekonomi Bakanlığı tarafından verilmekteydi, günümüz de ise Ticaret Bakanlığı tarafından verilmektedir. Sistem iki şekilde işlemektedir. Birincisi ve en yaygını şartlı muafiyet sistemidir ikincisi ise geri ödeme sistemidir. Şartlı muafiyet sistemine göre dahilde işleme rejimi kapsamında yurda girişi yapılacak ürünlerin vergileri teminata bağlanmıştır. İşlem gören ürünler yeniden ihraç edildikten sonra başvuru yapılmakta ve ihracatçı firmaya teminat tutarı geri ödenmektedir. Böylece ihracatçı firma finansal olarak güçlü kalmaktadır. Sistemli bir şekilde kullanıldığında söz konusu rejimi sürekli olarak kullanan firmalar yatırılan teminatı iade alıp başka bir ürün ithalatı için yeniden kullanabilir. Böylece para sürekli döndürülür fakat bununla birlikte nakit ihtiyacı olunan durumlarda teminat iadeleri sayesinde bu ihtiyaç da giderilmektedir. İhracatçıya yapılan geri ödemelerden bir diğeri KDV iadeleridir. Firmalar yurt dışındaki firmalara yapmış oldukları ihracatlar da KDV tutarını fatura edememektedir. Bu yüzden devlet ihracatçıya destek olabilmek adına ihraç ürünlerinin üretiminde kullanılan ham madde, yarı mamul gibi tamamlayıcı malların alımından doğan KDV tutarını ihracatçıya geri ödemektedir. Bu geri ödemenin gerçekleşebilmesi için ihracat faturaları, ihracat beyannameleri, yüklenilen KDV, indirilecek KDV gibi kanıtlayıcı belgelerin sunulması gerekmektedir. KDV iadeleri nakit olarak ya da mahsuben alınabilmektedir. İhracatçı firmalar genel olarak mahsuben iadeyi tercih etmektedir. Mahsuben iade sayesinde çalışanların sigorta primleri, gelir vergisi, muhtasar gibi ödemeler yapılabilmektedir. Böylece kasadan nakit çıkışının önüne geçilmiş olur. Dahilde işleme rejiminden doğan teminat iadeleri ve ihracat sonrası yapılan KDV iadeleri ihracatçı firmaları uluslararası alanda finansal olarak güçlü tutmakta ve rekabet edebilir konuma getirmektedir.