(IV. ve VIII. yüzyıllar arası)Sasaniler dönemi Türk-Fars ilişkileri

MS. 224 yılında Ardeşir tarafından kurulan Sasani imparatorluğu 642 yılında Araplartarafından tarih sahnesinden kaldırılmıştır. Sasani imparatorluğunun hüküm sürdüğü MS. III. veVII. yüzyıllar boyunca doğudaki en önemli komşularını Türkler oluşturmaktaydılar. Sasaniimparatorluğunun kurulmuş olduğu, MS. III. yüzyılda, Maveraünnehir ve Toharistan'da küçükyabguluklar halinde bulunan Kuşan Türkleri ilk komşularıdır. Kuşanların yıkılmasından sonraonların yerine kurulmuş olan Akhunlar MS. IV. ve VI. yüzyıllar arasında Sasanilerin doğudakien önemli komşuları halini aldılar. Akhunlar dönemi, Türk-Fars ilişkilerinin yoğunlaştığı birdöneme denk gelmektedir. VI. yüzyılın ikinci yarısından sonra Sasanilerin doğudaki komşuları,Akhunların yerine Göktürkler olacaktır. Akhunları, Sasanilerle ittifak kurmak suretiyle ortadankaldıran Göktürkler bundan böyle Sasani imparatorluğunun yıkılışına kadar onların doğudaki enetkili komşuları halini alacaktır. Bunun yanında Kafkaslarda, Batı Göktürk kağanlığının batıkolu olarak kurulan Hazar devleti ise Sasanilerin önemli kuzey komşularından bir tanesidir.Sasani imparatorluğu ile egemen oldukları dönemlerde kurulan Türk devletleri arasındasiyasi, ticari ve kültürel açıdan önemli olayların gerçekleştiğini görmekteyiz. Maveraünnehir veTürkistan'da kurulan Türk devletlerinin batıya doğru açılma ve ticaret yollarına egemen olmaçabalarıyla; Sasanilerin ülkelerini Hindistan ve Çin ile birleştirmek suretiyle ticaret yollarınaegemen olarak bu ülkelerle aracısız ticari faaliyetlerini yürütmek çabası, iki toplum arasındakisiyasi olayları ve savaşları beraberinde getirmiştir. Göktürk ipeği ve ipekli dokumalarını batıyaulaştırma çabalarının, Sasaniler tarafından sekteye uğratılmasından dolayı Türklerin Bizans'ayakınlaştığını ve bunun sonucunda Hazar denizinin kuzeyi ile Kafkaslar ve Karadeniz'inkuzeyinin önemli bir ticaret yolu haline geldiğini, bu bölgelerde güçlü devletlerin kurulmasınınönünün açıldığını görmekteyiz.Anahtar Sözcükler: Türk, Fars, İpek Yolu, Maveraünnehir, Kafkaslar, Göktürk, Akhun, Hazar,Kuşan, Sasani, Bizans, Arap, ticaret, kültür.