İyonkürenin F2 bölgesi ekvatoral anomalisi ile QBO arasındaki ilişki

Bu çalışmada İyonküre'nin F2 bölgesine ait Ekvatoral anomaliler ile Ekvator bölgesindeki Stratoküre'de yaklaşık iki yılda bir meydana gelen doğu-batı yönlü salınımlar (QBO) arasındaki ilişki istatistiksel olarak incelenmiştir. Çalışmanın teorik kısmında QBO ve QBO'nun daha üst bölgelere taşınma süreçleri ve bu süreçlerde etkili olan parametreler tanımlanmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizinde ilk olarak, İyonküre hesaplama programı olarak kullanılan bir program olan IRI programına da vurgu yapmak ve IRI programı ile yapılan hesaplamaların gerçek değerden sapması, bu sapmanın da QBO ile ilişkisi de hesaplanmak istenmiştir. Bu yüzden çalışmanın tümünde ölçülen NmF2 değerinin hesaplanan NmF2'den farkı (∆NmF2) ile QBO arasında ilişki dağılım eğrileri kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen sonuçlarda QBO ile ∆NmF2 arasında lineer bir ilişki olduğu ve bu ilişkinin yıl ve coğrafik konuma bağlı olarak değişkenlik gösterdiği gözlenmiştir. İkinci olarak, hem ölçülen NmF2 hem de hesaplanan NmF2 ile QBO arasındaki ilişki korelasyon katsayısı yöntemiyle incelenmiştir. Bu inceleme de 70 hPa yüksekliğinde QBO değeri için yapılan analizlerde ilişkinin istatistiksel olarak önem değerinin düşük olduğu görülmüştür. Bu nedenle çalışmanın devamındaki Çoklu Regresyon analizlerinde, 10 hPa yüksekliğinde ölçülen QBO değerleri kullanılmıştır. ∆NmF2 ve QBO arasındaki ilişkinin istatistiksel analizinin ortaya konması için, iki değişken arasındaki uzun dönemli ilişkiyi tanımlayan bir yöntem olan Çoklu Regresyon Analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu analiz yapılırken NmF2 üzerinde etkin, önemli bir parametre olan solar maksimum ve solar minimum durumları için ayrı ayrı göz önüne alınmıştır. Ayrıca çalışmanın ana amacı olan Ekvatoral anomalisi, 12:00 Yerel Zaman(YZ) ve 24:00 YZ ayrı ayrı modeller kurularak vurgu yapılmıştır. Uygulama sonuçlarında ∆NmF2 değerlerindeki değişimlerin solar devir istasyon ve yerel zamana bağlı olarak değişmek ile birlikte yaklaşık %58 ile %89 oranında QBO değerlerinden etkilendiği görülmüştür. Çalışmada kullanılan istatistiksel modellemeler ile elde edilen sonuçlar ile İyonküre'de ∆NmF2 değerinin, QBO'dan yerel zaman, solar devir ve coğrafik konumlar arası farklılık göstermekle birlikte, % 58-% 89 oranında pozitif ve negatif olarak etkilendiği gözlenmiştir. QBO'nun da gece değerlerindeki farkta açıklanabilirlilik oranının gündüzden daima yüksek olması, QBO'nun bu anomali (Gece anomalisi) üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: İyonküre, Ekvatoral Anomalliler, QBO, Solar Devir, Çoklu Regresyon