İzmir, Aliağa bölgesinde hava kirliliğinin ilkokul çocuklarının bilişsel gelişimine etkisi, bir kohort çalışması

Giriş: Hava kirliliğinin nörotoksik olduğu ve çocukların bilişsel gelişimini etkilediği yönde çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, hava kirliliğinin çocukların bilişsel gelişimine etki edip etmediğini ve Aliağa'daki hava kalitesini belirlemektir. Yöntem: Kohort kurgusundaki çalışma, Aliağa'da daha önce yapılmış çalışmalar dikkate alınarak hava kirliliğinden doğrudan etkilendiği görülen Helvacı ve Bozköy yerleşim merkezlerindeki ilkokullar ile kirli bölgelere göre daha iyi bir hava kalitesine sahip olan ve hava kirletici kaynaklardan etkilenmediği düşünülen Yeni Şakran İlkokulu'nda gerçekleştirilmiştir. Bu üç okulda, sınıfların iç ortam havasında ve okulların bulunduğu bölgede dış havada, hava kirliliği parametrelerinden PM 1, SO2, NO2 ve O3 ölçülmüştür. Bu okullarda öğrenim gören ilkokul 1., 2. ve 3. sınıf öğrencilerinin tamamına bilişsel durumunun yürütücü işlevlerini ölçen, Psikolog danışmanlığında geliştirilmiş, bilgisayarda oyun olarak oynanabilen ANT, Gonogo ve N-back testleri uygulanmıştır. Ayrıca ebeveynlere sosyodemografik özelliklerini ve çocukların davranış problemlerini tarayan bir test uygulanmıştır. Bilişsel durum ve dış hava kalitesinin kış, ilkbahar ve yaz aylarında olmak üzere 3 kez ölçülmesi planlanmış ancak COVID-19 pandemisi nedeniyle çalışma tamamlanamamıştır. Bulgular: Elde edilen bulgular çalışmanın amacına ulaşmasına yetmese de yapılan 1.ölçümlerde Yenişakran öğrencileri dikkat ağını test eden, düşük puanların daha iyi performans anlamına geldiği ANT'nin uyarılma bölümünde 46.0 (Helvacı-Bozköy 48.0), yönelim bölümünde 46.5 (Helvacı-Bozköy 54.0), çeldirici bölümüde 79.5 (Helvacı-Bozköy 100.0) ortanca değeri alarak dikkat ağında Helvacı-Bozköy okullarından daha iyi performans göstermiştir. Ketleme becerisini ölçen Gonogo testinde, Yenişakran öğrencilerinin ketleme becerisi %91.6 ile Helvacı-Bozköy'den (%87.5) daha iyidir. Çalışma belleğini test eden 2-back testte de Yenişakran öğrencilerinin d puanlarının 19 ile Helvacı-Bozköy öğrencilerinden (-7) daha iyi olduğu bulunmuştur. Ancak bilişsel gelişim takip edilemediği ve karıştırıcı faktörlerin etkisi belirlenemediği için bulunan farkın hava kalitesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını söylemek mümkün değildir. Tek ölçüm yapılsa da Helvacı'da ölçülen hava kalitesinde PM1 değeri DSÖ'nün belirlediği sınırın 4 katıdır (100 µg/m3). Sonuç: Hava kirliliğinin bilişsel gelişime etkisi belirlenmese de ölçülen PM1 değeri sınırın oldukça üzerindedir ve bir takım sağlık etkilerine yol açması olasıdır. Anahtar sözcükler: hava kirliliği, biliş, gelişim, çocuk, okul