İzmir-Kemalpaşa'da mübadele

Göç insanlığın varoluşundan bu yana hayatta kalabilmek adına zorunlu ya da isteğe bağlı olarak yapmış olduğu bir eylemdir. Zorunlu ve isteğe bağlı olarak gruplayabileceğimiz eylemin zorunlu olanları, bireylerin veya toplumların iradeleri dışında gerçekleşmektedir. Olumlu veya olumsuz sonuçlar göç eyleminin kaçınılmazlarıdır. Osmanlı devletinde XIX. yy da Anadolu'ya doğru yaşanan göç ortaya çıkardığı etki bakımından önemli sonuçlar doğurmuştur. Türk Kurtuluş Savaşı sonrası Lozan Barış görüşmeleri sırasında, 30 Ocak1923'te imzalanan mübadele sözleşmesi gereğince batı Trakya'daki Türkler ve İstanbul'daki Rum nüfus hariç Yunanistan ve Türkiye arasında bir "değiş-tokuş", göç hareketi yaşanmıştır. "Nüfus Mübadelesi" adı altında gerçekleştirilen bu göç sırasında, Yunanistan topraklarından gelen Müslüman -Türk nüfusun ihtiyaçlarına karşılık vermek adına kurulan Mübadele Komisyonu ve Mübadele İmar ve İskân Vekâleti'nin yasaya dayalı olarak yapmış olduğu çalışmalarla Yunanistan topraklarından gelen mübadillerin, Türkiye'de çeşitli bölgelere iskân edilmeleri sağlanacaktı. Kurtuluş Savaşı'nın kanlı başlangıcının yaşandığı İzmir'de de savaş sonrasında askerler ile başlayan göç hareketi devam edecektir. Tarih boyunca göç yolları üzerinde bulunduğu için birçok medeniyete ev sahipliği yapmış İzmir'in Kemalpaşa ilçesi de göç dalgalanmasından büyük ölçüde etkilenecektir. Türkiye'ye gelenlere verilecek yardımın belirlenebilmesi için bıraktıkları taşınmazların niceliğinin ve niteliğinin belirlenebilmesi adına düzenlenen tasfiye talepnameleri ışığında Kemalpaşa ve çevresine yaşanan zorunlu göç, tanıkları ve belgeleriyle incelemeye alınacaktır. Bu çalışmamızda Osmanlı döneminde "Nif "adıyla anılan Kemalpaşa'nın dönemsel olarak maruz kaldığı göçleri ve mübadele sonrası nüfus dalgalanmaları ele alınacak ve yeni çıkan bilgi ve veriler ışığında kentin yaşadığı toplumsal dönüşüme kaynaklık eden etkenlere ilgi çekmeye çalışılacaktır. Anahtar sözcükler: Kemalpaşa, Göç, Mübadele