İzole ve kombine şekilde uygulanan kuersetin veksenogreftin rat tibial kemik defektlerininiyileşmesi üzerine etkilerinin histolojik olarakincelenmesi

Çalışmamızda kuersetin ve ksenogreftin, kritik boyut kemik defektlerinde yeni kemik oluşumu (YKO) ve kemik iliği oluşumu (KİO) üzerine olan etkilerini ve kemik iyileşmesinde görev aldıkları bilinen osteopontin (OPN) ve osteonektinin (SPARC) immün lokalizasyonu ve ekspresyonu üzerine olan etkilerini, histolojik ve moleküler düzeyde ortaya koymak amaçlanmıştır. Dicle Üniversitesi Sağlık Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde her grupta 7 adet olmak üzere toplam 56 adet Sprague-Dawley cinsi ortalama 350 gr ağırlığında yetişkin erkek rat üzerinde yapılmıştır. Çalışmamız; kontrol grubu (k), kuersetinin gavaj yoluyla ratlara uygulandığı kuersetin grubu (q), kuersetinin gavaj yoluyla ve ksenogreftin lokalize kemik defektine drekt olarak uygulanıp iki ajanın kombine bir şekilde kullanıldığı kuersetin ve ksenogreft grubu (q+x), ile ksenogreftin lokalize bir şekilde kemik defektine tek başına ve drekt olarak uygulandığı ksenogreft grubu (x) olmak üzere toplam 4 gruptan oluşmuştur. Her gruptan 7 rat 4. hafta sonunda, gruptaki diğer 7 rat ise 8. hafta sonunda sakrifiye edilerek çıkarılan dokular fiksatif solüsyon içinde histolojik ve immünohistokimyasal olarak incelemeye tabi tutulmuştur. Bu çalışmada elde edilen yeni kemik oluşumu ve kemik iliği oluşumu üzerine veriler %95 güven düzeyinde olup Sosyal Bilimler İçin İstatistik Programı 22 (SPSS) ile analiz edilmiştir. Değişkenlerin normal dağılımdan gelme durumları araştırılırken birim sayılarına göre Kolmogrov Smirnov veya Shapiro Wilk's' den yararlanılarak normallik testi sonuçları incelenmiştir. Sonuçlar yorumlanırken anlamlılık düzeyi olarak 0,05 kullanılmış olup; p<0,05 olması durumunda değişkenlerin normal dağılımdan gelmediği belirtilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıklar incelenirken değişkenlerin normal dağılımdan gelmemesi durumunda Kruskal Wallis H Testinden yararlanılmıştır. Anlamlı farklılık görülmesi durumunda Post-hoc testleri yardımıyla anlamlı farklılık görülen gruplar tespit edilmiştir. İki bağımlı değişken arasındaki farklılık incelenirken değişkenlerin normal dağılımdan gelmemesi nedeniyle Wilcoxon Testi kullanılmıştır. Çalışmadaki grupların 4 ve 8. hafta OPN ile SPARC değerleri arasındaki ilişki için Wilcoxon Signed Rank Testi yapılmıştır. Sonuçlar yorumlanırken anlamlılık düzeyi olarak 0,05 kullanılmış olup; p<0,05 olması durumunda anlamlı bir farklılığın olduğu, p>0,05 olması durumunda ise anlamlı bir farklılığın olmadığı belirtilmiştir. Çalışmada yapılan analizler sonucunda kontrol grubunun YKO 56. ölçüm değeri Kuersetin grubuna ve Kuersetin+Ksenogreft grubuna göre anlamlı derecede düşüktür. Kontrol grubunun KİO 28. ölçüm değeri Kuersetin grubuna göre anlamlı derecede düşüktür. Kuersetin grubunda YKO değerleri bakımından 28. gün ve 56. gün arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. Kuersetin grubunda YKO 28. gün değeri YKO 56. gün değerine göre anlamlı derecede düşüktür. Kuersetin+Ksenogreft grubunda YKO değerleri bakımından 28. gün ve 56. gün arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. Kuersetin+Ksenogreft grubunda YKO 28. gün değeri YKO 56. gün değerine göre anlamlı derecede düşüktür. Ksenogreft grubunda YKO değerleri bakımından 28. gün ve 56. gün arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. Ksenogreft grubunda YKO 28. gün değeri YKO 56. gün değerine göre anlamlı derecede düşüktür. Grup gözetmeksizin YKO 28. gün değeri YKO 56. gün değerine göre anlamlı derecede düşüktür. Kuersetin+Ksenogreft grubunda KİO değerleri bakımından 28. gün ve 56. gün arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. Kuersetin+Ksenogreft grubunda KİO 28. gün değeri KİO 56. gün değerine göre anlamlı derecede düşüktür. Grup gözetmeksizin KİO değerleri bakımından 28. gün ve 56. gün arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. Grup gözetmeksizin KİO 28. gün değeri KİO 56. gün değerine göre anlamlı derecede düşüktür. 4. haftada kontrol grubunun OPN ortalaması 0.57 ve SPARC ortalaması 1,00 olarak bulundu. Kontrol grubunun 4. hafta OPN ve SPARC değerlerinin ikisi de "düşük" düzeydeydi. 8. haftada kontrol grubunun OPN ortalaması 1.14 ve SPARC ortalaması 1,00 olarak bulundu. Kontrol grubunun 8. hafta OPN ve SPARC değerlerinin ikisi de "düşük" düzeydeydi. 4. haftada Kuersetin grubunun OPN ortalaması 1,43 ve SPARC ortalaması yine 1,43 olarak bulundu. Kuersetin grubunun 4. hafta OPN ve SPARC değerlerinin ikisi de "düşük" düzeydeydi. 8. haftada Kuersetin grubunun OPN ortalaması 2.28 ve SPARC ortalaması 2,14 olarak bulundu. Kuersetin grubunun 8. hafta OPN ve SPARC değerlerinin ikisi de "orta" düzeydeydi. 4. haftada Kuersetin + Ksenogreft grubunun OPN ortalaması 1,28 ve SPARC ortalaması yine 1,28 olarak bulundu. Kuersetin + Ksenogreft grubunun 4. hafta OPN ve SPARC değerlerinin ikisi de "düşük" düzeydeydi. 8. haftada Kuersetin + Ksenogreft grubunun OPN ortalaması 1,43 ve SPARC ortalaması 1,18 olarak bulundu. Kuersetin + Ksenogreft grubunun 8. hafta OPN ve SPARC değerlerinin ikisi de "düşük" düzeydeydi. 4. haftada Ksenogreft grubunun OPN ortalaması 1,14 ve SPARC ortalaması yine 1,14 olarak bulundu. Ksenogreft grubunun 4. hafta OPN ve SPARC değerlerinin ikisi de "düşük" düzeydeydi. 8. haftada Ksenogreft grubunun OPN ortalaması 1.28 ve SPARC ortalaması 1,14 olarak bulundu. Ksenogreft grubunun 8. hafta OPN ve SPARC değerlerinin ikisi de "düşük" düzeydeydi. 8. hafta SPARC değeri en fazla kuersetin grubunda (2,14) olup, fark analizi sonuçları 8. hafta SPARC ortalamalarının kuersetin grubu ile diğer tüm gruplar arasındaki farkın istatiksel olarak anlamlı olduğunu gösterdi. 8. hafta OPN düzeyi en yüksek kuersetin grubunda (2,28) olup, fark analizi sonuçlarına göre 8. hafta OPN düzeylerinde tüm gruplar ile kuersetin grubu arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı. Çalışmamızdan elde ettiğimiz sonuçlara göre kuersetinin kemik iyileşmesini ve ksenogreftin iyileşmesini olumlu etkilediği görüldü. Ancak bu özelliklerinin daha iyi anlaşılabilmesi için daha ileri düzeyde araştırmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Kemik Defekti, Kuersetin, Ksenogreft