Jean-Paul Sartre'da varoluşçu ateizm

Bu tez, Sartre'ın varoluşçu ateizmi hakkındadır. Varoluşçuluk günümüzde halen etkisini sürdüren akımlardan biridir. Varoluşçuluk genel olarak birey merkezli oluşu ve varoluşun özden önceliği ilkesi ile öne çıkmaktadır. Özellikle varoluşun özden önceliği mevzusu Sartre'ın felsefesinin de kilit noktalarından biri olmuştur. Bu tezin ilk bölümünde öncelikle varoluşçuluğun ne olduğu ve kısaca tarihçesine yeri verildi. Ardından varoluşçuluğun iki farklı kanadı olan teist ve ateist varoluşçuluğun farkları ve onları temsil eden önemli düşünürler tanıtıldı. İkinci bölümde ise Sartre'ın kullandığı fenomenolojik yöntem işlendi. Fenomenolojik yöntemin, şeyleri olduğu gibi kavrama etkinliği olduğu ortaya kondu. Ardından Sartre'ın ontoloji anlayışı açıklandı. Buna göre varlığı temelde ikiye ayıran Sartre' göre göre varlık, kendinde-varlık ve kendi-için varlık olarak tanımlanmıştır. Kendinde-varlık, nesneler dünyasını, kendi-için varlık da insanı sembolize etmektedir. Ancak Sartre'ın, bu iki varlık türünü çok keskin ifadelerle ayırmış ve adeta bunun telafisi olarak da hiçlik kavramını ortaya atmıştır. Ona göre birbirinden tamamen bağımsız görünen bu iki varlık hiçlik vasıtasıyla etkileşim kurabilmektedir. Felsefesini özgürlük üzerine kuran Sartre'a göre insan, özgürlük olmaksızın düşünülemez. İnsan varsa ancak özgür olarak vardır aksi mümkün değildir çünkü özgürlük ona göre insanın asli bir özelliğidir. Sartre'a göre insan özgürlüğe mahkumdur. Bu mahkûmiyet, olumsuz psikolojik durumlara neden olmakta ve onun felsefesinde bu durumun adı bulantı hali olarak nitelendirilmektedir. İnsan çaresizlik, umutsuzluk ve kaygı gibi duygu durumlarından dolayı bulantı halini yaşar. Üçüncü bölümde, Sartre'ın din ve Tanrı anlayışının nasıl olduğu ve dine yönelik eleştirileri ortaya kondu. Son olarak da Sartre'ın kendisine yönelik yapılan eleştirilerin neler olduğu ve haklılık paylarının olup olmadığı incelendi. Eleştirilerin odağında özellikle etik anlayışının belirsiz oluşu ve insanı hem özgürlüğe hem de sonsuz sorumluluğa mahkum etmesi vardır. Bu eleştirilere katılmakla birlikte, yine de ortaya koyduğu felsefenin çok değerli olduğunu belirtmekte fayda var.