Kadınlarda primer el osteoartriti ile serum leptin düzeyleri ve beden kompozisyonu arasındaki ilişki

Leptin osteoartrit (OA) patogenezinde rol oynayan bir yağ dokusu hormonudur. El eklemleri ağırlık taşıyıcı rolü olmaması nedeniyle obezite ile ilişkili OA patogenezinde yağ dokusunun ve leptin hormonunun etkisini araştırmak için ideal bir hedef konumundadır. Çalışmamızın amacı orta yaş ve üstü kadınlarda el OA ile serum leptin düzeyleri ve beden kompozisyonu arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Çalışmaya Amerikan Romatoloji Birliği (ACR) el OA klinik kriterlerine göre semptomatik OA mevcut olan 51 hasta, 46 sağlıklı kontrol dahil edildi. Hasta ve kontrol gruplarına ait demografik veriler, anamnez, laboratuvar bulguları kayıt edildi. Leptin plazma konsantrasyonlarının enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) ile ölçümü için 8 saatlik açlık kanı alındı. Tüm katılımcıların vücut ağırlığı (kg), boy (m), bel çevresi (cm), kalça çevresi (cm) ölçümleri yapıldı. Vücut kompozisyonu ölçümü için bioimpedans analiz cihazı (Tanita MC 780 segmental vücut kompozisyonu analiz cihazı) kullanıldı. Katılımcıların vücut kitle indeksi (VKİ) (kg/m²), bel kalça oranı ,kas kütlesi (kg), kas yüzdesi, yağ kütlesi (kg), yağ yüzdesi, gövde yağ kütlesi (kg), gövde yağ yüzdesi değerleri kayıt edildi. İstatistiksel analiz öncesi hasta ve kontrol grubundaki kadınlar VKİ değerlerine göre normal kilolu (VKİ = 18-24,99 kg/m²), aşırı kilolu (VKİ = 25-29,99 kg/m²), obez (VKİ = 30-34,99 kg/m²), ileri derecede obez (VKİ ≥ 35 kg/m²) olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Leptin, bel çevresi, bel kalça oranı, yağ yüzdesinin diğer değişkenlerden bağımsız olarak el OA ile ilişkisini değerlendirebilmek için lojistik regresyon analizi uygulandı. Hasta ve kontrol grubunun serum leptin konsantrasyonları arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,414). VKİ değerlerine göre gruplandırılan hasta ve kontrol gruplarından normal kilolu olan hastalarda serum leptin düzeylerinin kontrol grubuna göre düşük olduğu (p=0,028); aşırı kilolu, obez, ileri derecede obez olanlarda ise hasta ve kontrol grupları arasında fark olmadığı gösterildi (sırasıyla p=0,282 , 0,613 , 0,234). Yaş, VKİ, diğer eklemlerde OA varlığı gibi değişkenlerden bağımsız olarak değerlendirildiğinde serum leptin düzeyleri ile el OA arasında ilişki olmadığı gösterildi (r=1,048 p=0,3761). Bel çevresi ve bel kalça oranı ile el OA arasında anlamlı ilişki olduğu saptandı (sırasıyla r=1,362 p=0,0348, r=<0,001 p=0,0048). Ancak VKİ ile arasında ilişki bulunmadı (r=0,726 p=0,3699). Vücut kompozisyonu açısından değerlendirildiğinde hastaların vücut yağ yüzdelerinin kontrol grubuna göre yüksek olduğu, ancak saptanan farkın düşük düzeyde anlamlı olduğu gösterildi (p=0,049). Sonuç olarak bazı çalışmaların aksine leptin yüksekliğinin el OA ile ilişkili olduğu hipotezi bizim çalışmamızdan çıkan sonuçlar ile doğrulanamadı. Ancak vücut kompozisyonu ölçümlerinden yağ yüzdesi, bel çevresi ve bel kalça oranı ile ilişkili bulundu. Bu yüzden el OA ile vücut yağ dağılımı ilişkisini gösterebilmek ve hastalık patogenezinde etkili olabilecek yağ dokusu kaynaklı diğer hormonları tespit edebilmek için daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: El osteoartriti, Leptin, Obezite, Vücut kompozisyonu