Kadınların tarama veya tanı amaçlı mamografi uygulaması ile ilgili bilgi, düşünce ve davranışlarının değerlendirilmesi

Meme kanseri, kadınlarda kanserden ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Kendi kendine meme muayenesi, mamografi ve klinik meme muayenesi, meme kanseri mortalite oranlarını azaltmada önerilen erken tanı yöntemleridir. Araştırma İstanbul'da özel bir hastanenin Radyoloji Ünitesi'nde, 29.08.2013- 01.12.2013 tarihleri arasında iletişim engeli olmayan 243 kadın ile yürütülmüştür Kadınların tarama veya tanısal amaçlı mamografi uygulaması ile ilgili bilgi, düşünce ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri; Literatür bilgileri ve klinik deneyimlere dayanarak hazırlanan Anket Yöntemi (Ek-1)kullanılmış ve verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart sapma, min-max, medyan, oran ve frekans değerleri kullanılmıştır. Değişkenlerin dağılımı kolmogorov simirnov testi ile kontrol edildi. Niceliksel verilerin analizinde bağımsız örneklem t test ve mann-whitney u test kullanıldı. Niteliksel verilerin analizinde ki-kare test kullanıldı. Analizlerde SPSS 21.0 programı kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamasının 51,2±8,1 olduğu, BKİ ortalamasının 28,0 ±5,7olduğu, %27,2'si lise ve %19,3'ü yükseköğretim mezunu olduğu, %83,5'i özel sağlık sigortasına sahip olduğu bulundu. Olguların % 20,7'sinin aile meme kanseri öyküsü olduğu, %61,3'nün menopozda olduğu, Olguların %73,7'sinin düzenli mamografi yaptırmadıkları bulundu. Araştırmamızda düzenli kendi kendine meme muayenesi yapan olguların %79,7'nin düzenli mamografi çektirdiği, düzenli klinik meme muayenesi yapan olguların %84,4'nün düzenli mamografi çektirdikleri, her ay düzenli kendi kendine meme muayenesi yapanların %60,9'u düzenli mamografi çektirdikleri bulundu. Olguların mamografi çektirme ile ilişkili sağlık sistemi engelleri %31,7'si pahalı olması,%13,6'sı randevu alamama ve verilmemesi yanıtını verdikleri bulundu. Olguların mamografi çektirme ile ilişkili kişisel engelleri % 21,4'ü ihmal ,%18,5'i kötü sonuç çıkma korkusu ile düzenli mamografi çektirmedikleri bulundu. Olguların mamografi çektirme ile ilişkili işlem faktörleri %12,5 radyasyon korkusu ,% 8,6'sı işlem sırasında duyulan ağrı nedeniyle düzenli mamografi çektirmedikleri bulundu. İşlem ağrı şiddeti açısından daha önce mamografi çektirmiş olguların % 30'u ağrıyı sıkıntı verici, %27,6'sı ezici ağrı, %20,6'sı dayanılabilir ağrı bulundu. Araştırmamıza katılan olguların bu mamografi çekimi sonrası ağrı durumları incelendiğinde %64,4 dayanılabilir, %12,3 ezici ağrı ve %11,1'i ise sıkıntı verici ağrı yanıtını verdikleri bulundu. Düzenli mamografi çektiren düzenli klinik meme muayenesi ve kendi kendine meme muayenesi yapan olguların oranları düzenli mamografi çektirmeyenlerden istatistiksel (p< 0,05) olarak anlamlı daha yüksek bulundu.