Kağızman yöresi halıları

Bozkırda yaşayan Türk toplumunun barınma ve örtünme ihtiyaçlarını gidermek amacıyla günlük yaşamında gördüğü bir malzemeyi (yün) işleyerek, kendine has bir ilmeli dokuma (halı) haline getirmesi, Türklerin insanlığa kazandırdığı bir yöntem ve geleneksel kültür eseridir. Bozkır yaşamının etkileriyle dokunan halılar, daha sonra göçebe kültürünün ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Türklerin çadırlarını, yataklarını, bindikleri atlarının eyerlerini, hatta öldüklerinde bedenlerini bile kapladıkları halı; Türk toplumunun gittiği her yere beraberinde götürdüğü temel yaşam malzemesi olmuştur. Bu sayede, Türk göçleriyle taşınarak Anadolu sınırlarına ulaşmış, buradan da Anadolu'nun fethiyle beraber Anadolu topraklarında üretilmeye ve kullanılmaya başlanmıştır. Orta Asya coğrafyasından Anadolu'ya gelen Türk halıları, burada geldikleri gibi kalmayıp, gelişmeler göstererek yolculuğuna devam etmiştir. Anadolu'nun her köşesinde yöreye özgü olarak kazanılan özellikler, Türk halılarının değerini daha da arttırmış, Avrupa ve dünyanın diğer bölgelerindeki saray ve evlere kadar girmesini sağlamıştır. Bu çalışma ile Türk halıcılığının zaman içerisinde geçirdiği gelişim evreleri dikkate alınarak, Anadolu'daki halı üretilen merkezlerinden olan Kağızman, "Kağızman Yöresi Halıları" özelinde araştırılmaktadır. Araştırma nitel araştırma yöntemleri kullanılarak yürütülmüştür. Elde edilen veriler literatür taraması, yüz yüze görüşme, gözlem ve alan araştırması teknikleriyle toplanmıştır. Araştırma sahası, Kağızman ilçe merkezi ve Kağızman'a bağlı bulunan kırk sekiz köyü kapsamaktadır. Eser incelemeleri bu sınırlar içerisinde tespit edilen elli adet halının malzemesi, dokuma tekniği, yanışları ve desen kompozisyonunun özellikleri bakımından değerlendirilmesiyle yapılmıştır. Çalışamadan elde edilen sonuçlara göre: daha önce hakkında bilgi ve çalışma bulunmayan Kağızman halılarının yanış, desen kompozisyonu ve dokuma yöntemleri hakkında bilgiler elde edilerek, toplumsal hafızadan silinmesi ve yok olmasının önüne geçilmiş, kayıt altına alınması sağlanmıştır. Bu kayıtlar ile ileride oluşturulabilecek Türk halıları dokuma atlası gibi projelerde Kağızman'ında belirgin bir nokta olması sağlanabilecek, böylelikle Türk halılarının dokunduğu yörelerin ve varlığının kapsamı genişletilebilecektir.