Kale (Malatya) ilçesi yer altı sularının hidrojeokimyasal incelemesi

Bu tez çalışmasında Kale İlçesi'nin yeraltı suları hidrojeokimyasal açıdan incelenerek suların içme, kullanma ve sulamaya uygunlukları araştırılmıştır.İnceleme alanında yaşlıdan gence doğru Üst Jura ? Alt Kretase yaşlı İspendere ofiyolitleri ile Pliyo-Kuvaterner yaşlı alüvyon yelpaze ve etek döküntüleri yer almaktadır.İnceleme alanında yağışın en fazla olduğu ay Nisan, en az olduğu ay ise Temmuz'dur. Bölgede en düşük sıcaklık Şubat, en yüksek sıcaklık ise Temmuz aylarındadır. İnceleme alanında gevşek tutturulmuş alüvyonlar ile ofiyolitlerin altere olmuş zonları su taşıyan formasyonlardır. Bölgedeki Pliyosen çökellerinin geçirimlilikleri 5,01.10-5 m/s - 6,17.10-4 m/s arasında; gözeneklilikleri ise %25- %35 arasındadır.İncelenen 7 sondaj ve 4 keson kuyunun sıcaklıkları 10.3?- 21?C arasında, elektriksel iletkenlikleri 153.6- 691 ?s/ cm arasında değişmektedir. Sularda en fazla bulunan katyon Ca+2, en fazla bulunan anyon ise HCO3- `tır.Suların kimyasal analiz sonuçlarına göre, K+, Na+ ve Ca+2 konsantrasyonlarında mevsimsel değişimler gözlenmiştir. Bu iyonların yeraltı suyundaki konsantrasyonları yağışlı dönemlerde düşük, kurak dönemlerde ise yüksektir. Bunun nedeni, yağışlı dönemlerde yağış sularının yeraltı sularına karışarak onları daha seyreltik hale getirmesi olabilir. Yeraltı sularında K+ iyonunda meydana gelen konsantrasyon artışının bir diğer nedeni de kayısı üretimine dayalı tarımsal faaliyetlerin yapıldığı bu bölgede ürünü fazlalaştırmak ve zararlılara karşı korumak için kullanılan K+ bileşimli kimyasal gübre ve ilaçlar da olabilir.İnceleme alanında kayısı üretimine dayalı tarımda kullanılan kimyasal gübrelerin yeraltı sularına etkilerinin olup olmadığını belirleyebilmek için suların NH4+, NO2-, NO3- ve PO4-3 konsantrasyonları yıl içerisinde 5 dönemde analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre bazı kuyu sularının NO3- konsantrasyonları yüksek çıkmıştır. Bu durum, tarımsal amaçlı kullanılan kimyasal gübre ve ilaçların yeraltı sularını kirlettiğini göstermektedir. Çalışma kapsamında inceleme alanındaki kuyu sularının metal içerikleri (Arsenik, kadmiyum, krom kurşun, cıva, baryum, nitrat, florür, radyoaktif maddeler, amonyum, klorür) Türk Standartları Enstitüsü (TS266-2005)'e göre ve suların içme suyu standartlarına uygun oldukları tespit edilmiştir.Kale İlçesi yeraltı sularının kalitesinin devamlılığının sağlanması ve bölgede tarımsal gübrelemeye dayalı oluşabilecek yeraltı suyu kirliliğinin önüne geçebilmek için daha kontrollü gübreleme ve ilaçlama çalışmalarının yapılması gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Malatya, Kale, Hidrojeoloji, Yeraltı suyu, Su kirliliği, Hidrojeokimya