Kalkınmanın sürdürülebilirliği ve insani kalkınma ilişkisi

ÖZET Kalkınma stratejilerinin temel özelliği, bunların sadece ekonomik değil, bunun yanında sosyolojik, kültürel ve siyasal tercihlerle de ilgili olmalarıdır. Günümüzde, teknolojik alanda yaşanan hızlı gelişmeler, bu stratejileri önemli ölçüde etkilemektedir, ileri gelişmişlik düzeyi, ülkelerin özellikle fiziki sermaye birikimleri ile birlikte, nitelikli işgücü sayesinde elde edilen teknolojik gelişmelere bağlı olmaktadır. Endüstri çağının kaynak üstünlüğüne dayanan yapısı, bilgi çağına geçişle birlikte, yerini bilgiye -teknolojik bilgiye (know-how)- bırakmakta ya da üstünlüğü paylaşmaktadır. Bilim ve teknolojinin maddi üretimdeki rolü ve yoğunluğu artarken teknolojik yenilenmenin de üretkenlik artışındaki payı giderek yükselmektedir. Teknolojik yenilikler, ürün ve hizmet üretiminin miktar ve kalitesini arttırmakta ve yeni iş alanlarının doğmasına yol açmaktadır. Bu nedenle, teknolojik yenilikler, ekonominin gelişmesini, toplumsal refah düzeyinin yükselmesini ve yaygınlaşmasını doğrudan etkilemektedir. Teknolojik yeniliklerin insan faktörü tarafından gerçekleştirilmesi, insanın niteliğinin, teknolojik gelişme açısından ne derece önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, teknolojik alanda görülen yenilikler ve bilgi teknolojilerinde ortaya çıkan gelişmeler, yeniliklere dayalı ve insan odaklı kalkınma stratejilerini ön plana çıkarmıştır. Değişimin yaşandığı, teknoloji ve insan faktörünün ön plana çıktığı günümüzde, kalkınma olgusunun fiziki sermayeye dayalı, teknolojiyi ekonomi dışı olarak ele alan geleneksel yaklaşımlar yerine, yeniliklere vurgu yapan ve insan odaklı yeni yaklaşımlar çerçevesinde ele alınması, yaşanan değişimi daha iyi açıklayabilmektedir. ifade edilen bu bütünsellik ve kapsam içinde, yeniliklerin sürekliliğine dayalı bir kalkınma stratejisinin; yaratıcı insana dayanması, yenilikleri merkez alması ve stratejinin tüm toplumsal alanda geçerli olması gerekmektedir. Bu bağlamda söz konusu stratejiyi, Sürdürülebilir Yenilikçi Kalkınma Stratejisi olarak adlandırmak mümkündür. Ulusal Ar-Ge ağının kurulması, teknolojik kapasitenin arttırılmasına dönük tüm faaliyetler ve yenilikçi kurumsallaşmayı ve yapılaşmayı gerçekleştirmeye dönük politikalar, bu stratejinin başarısını arttıracaktır.