Kalp yetmezliği hastalarında A Tipi davranış ve öfke analizi

Ba?lık: Kalp Yetmezliği Hastalarında A Tipi Davranı? ve Öfke AnaliziGiri?: Sağlık, insanın biyopsikososyal yönden tam bir iyilik hali olarak tanımlanmaktadır. Bireyin ruh hali, sosyal çevredeki rolü, sosyal etkile?imleri, bedensel organlarının durumu etkile?erek sağlıklı hali olu?turmaktadır. Son yıllarda ki?ilik tabanlı davranı? özellikleri ile sağlık arasındaki bağlantılar gösterilmi?tir. Stres ki?ide nörohormonal yollarla olumlu ve olumsuz etkilere yol açmakta ve biyopsikoskososyal bir varlık olan bireyin sağlığını doğrudan etkilemektedir. Özellikle stres, A tipi davranı? deseni ve öfke profilleri ile kalp-damar hastalıklarıarasında güçlü bir ili?ki olduğu dü?ünülmektedir. Klinik çalı?malar A tipi davranı? ve öfkeprofili desenlerinin en az yüksek lipit profilleri, sigara kullanma, hareketsiz ya?am tarzları kadarönemli bir risk faktörü olabileceğini göstermektedir.Amaç: Birinci amaç, kardiyoloji polikliniğimize ba?vuran kalp yetmezliği hastalığı olanbireylerden olu?an örnek grubunda, A ve B tipi davranı? sıklığı ile bunların kalp yetmezliğihastalığı ile ili?kisini saptamaktı. ?kinci amaç, öfkenin hangi bile?enlerinin kalp yetmezliğihastalarında kontrol grubuna göre farklı olduğunu saptamaktı. Üçüncü amaç, kontrol grubu ve hasta gurubundaki bireyleri A, yüksek A ve B tipi ki?ilik gruplarına bölerek bu grupları hasta ve kontrol grubu olarak kar?ıla?tırarak öfke bile?enlerini değerlendirmekti. Dördüncü amaç,çalı?ma grubunda alt gruplar olu?turarak A tipi davranı?ın rastlanma sıklığını ve bu grubun öfke profillerini kontrol grubuyla kar?ıla?tırmaktı.Materyal ve Metot: Hasta Grubu ve Çalı?ma DizaynıÇalı?ma protokolü yapıldıktan sonra Celal Bayar Üniversitesi etik kurulundan onay alındı. Celal Bayar Üniversitesi Kardiyoloji Anabilim Dalına ba?vuran ve yapılan ekokardiyografilerinde kalp yetmezliği saptanan 50 ki?i (38 erkek,12 kadın) ile kalp yetmezliği saptanmayan 50 ki?i (32 erkek,18 kadın) rızaları alınarak çalı?maya dahil edildi. Çalı?ma grubuna ciddi kapak hastalığı, ciddi karaciğer hastalığı, ciddi böbrek yetmezliği veya ciddi KOAH?ı olanlar dahil edilmedi. Olguve kontrol grubuna, A tipi davranı? özelliğini belirlemek için ERCTA ölçeğinin Türkçeyeuyarlanmı? ERCTA.TR ölçeği; öfke profillerini belirlemek için ise STAXI-2 öfke ölçeğininTürkçeye uyarlanmı? sürümü olan STAXI-2.TR ölçeği uygulandı.?statistiksel DeğerlendirmeHastaların ve kontrol grubunun A tipi davranı? sıklığı ki-kare (X2) testi ile analiz edildi. GruplarınSTAXI-2.TR öfke bile?enlerinin kar?ıla?tırılmasında bağımsız iki grup arası farkların testi (Independest Samples "t" test) One-way,ANOVA ve Post-hoc test ile olgu sayısının yetersiz olduğu durumlarda nonparametrik test olan Mann-Whitney test kullanıldı. Bütün verilerin analizi SPSS.20 istatistik programı kullanılarak yapıldı.Bulgular: Kalp yetmezliği olan hastaların gelir düzeyi kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksekti. Bu bulgu geli?mekte olan diğer ülkelerle benzer olup ülkemizde gelir düzeyinin artı?ının kalp yetmezliği riskini arttırdığı ?eklinde yorumlandı. Kalp yetmezliği olan olgularda A tipi veya 81yüksek A tipi davranı? özelliği gösterme kontrol grubuna oranla göre anlamlı bir ?ekilde daha sıktı(sırasıyla %78,%38; p<0,001). Koroner arter hastalığı varlığı veya yokluğuna göre yapılan ki?ilik tipi analizinde koroner arter hastalığı varlığının ki?ilik tipinin dağılımında farklılık yaratmadığı saptandı (p>0,05). Benzer bir ?ekilde hem kalp yetmezlikli olgularda hem de kontrol grubunda erkek ve kadın cinsiyette ki?ilik dağılımının farklı olmadığı saptandı (p>0,05). Olgu ve kontrol gruplarının öfke skorları kar?ıla?tırıldığında kalp yetmezliği olan bireylerde olmayanlara göre S-Ang/F ve AX-Con-In skor farklarının anlamlı olarak yüksek olduğu görüldü (p<0,05). Olgu ve kontrol gruplarında erkek bireylerin öfke puanları kendi aralarında kar?ıla?tırıldığında anlamlı bir fark saptanmazken kadın bireyler kendi aralarında kar?ıla?tırıldığında S-Ang/F, AX/Con-Out ve AX/Con-In öfke skorları kalp yetmezlikli kadınlarda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek saptanması dikkat çekiciydi (p<0,05). Ki?ilik tiplerinin ortalama öfke skorları tüm çalı?ma grubunda kar?ıla?tırıldı. Yüksek A tipi davranı? özelliği gösteren bireylerde S-Ang/F, S-Ang, T-Ang/R, T-Ang/T, T-Ang skorları B tipi davranı? özelliği gösteren bireylere göre anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p değerleri sırasıyla: 0,001, 0,007, 0,042, 0,042, 0,014). AX/Con-In, AX/Con-Out skorları ise Tip A davranı? özelliği gösteren bireylerde Tip B?ye göre anlamlı olarak daha yüksekti (p= 0,030, 0,035). Ki?ilik tiplerinin öfke skorları olgu ve kontrol grupları arasında kar?ıla?tırıldığında non-parametrik testlerde yüksek Tip A veya Tip B davranı? özelliği gösteren bireylerde istatistiksel fark saptanmadı. Tip A davranı? özelliği gösteren bireylerde ise S-Ang /V skorunun kalp yetmezliği olanlarda olmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu görüldü (p=0,05). Olgu ve kontrol gruplarında yer alan bireylerin koroner arter hastalığı varlığı veya yokluğuna göre öfkeskorları arasında anlamlı istatistiksel fark saptanmadı (p>0.05).Sonuç: Gelir düzeyinin artı?ı geli?mekte olan ülkeler ile benzer bir ?ekilde ülkemizde de kalp yetmezliği riskini arttırmaktadır.A tipi ve yüksek A tipi davranı? özelliği kalp yetmezliği için risk olu?turmaktadır.Öfke koroner arter hastalığından bağımsız bir ?ekilde kalp yetmezliği için risk olu?turabilir, bu konuda daha çok ki?inin incelendiği geni? ölçekli çalı?malara ihtiyaç vardır. Çalı?mamız öfkenin kalp yetmezliği riskinin değerlendirilmesi açısından kadınlar için daha belirleyici olabileceğini göstermektedir.Bulgularımız, kalp yetmezliği hastalıklarında davranı? stillerinin etkilerini ara?tırırken sadece A tipi davranı? motifini kullanmanın yeterli olmayabileceğini dü?ündürmektedir. Bundan dolayı iç içe geçmi? ERCTA.TR ve STAXI-2.TR gibi ölçekler kullanılmalıdır.Kalp-damar hastalıklarıyla ili?kili risk faktörlerin biyokimyasal parametrelerle sınırlı olmadığı vegenetik-memetik mirasa dayanan duygularla renklenmi? davranı? motiflerinin de önemli risk faktörleri olabileceği dü?ünülmektedir.Anahtar kelimeler: A tipi davranı? özelliği, ERCTA.TR, STAXI-2.TR, Kalp yetmezliği82