Kamu mali yönetiminde Sayıştay'ın denetimi

İktidarların denetlenmesinin en önemli ayağını finansal denetim oluşturmaktadır. Finansal denetim; gelirlerin toplanması, toplanan gelirlerin harcanması, devletin sahip olduğu taşınır ve taşınmazların kullanımı gibi konuları içermektedir. Halkların yönetimde söz sahibi olmaya başlamaları, ilk olarak iktidarların tek taraflı iradeleriyle koymuş oldukları vergilerin denetlenmesiyle olmuştur. Zamanla mali alanda yaşanan gelişmeler ve değişimler denetimleri zor ve karmaşık bir hale getirmiştir. Bundan dolayı finansal denetimin daha sağlıklı bir biçimde yerine getirilmesi için profesyonel kişi ve kurumlara ihtiyaç duyulmuştur. Sayıştay bu ihtiyacı gidermek üzere ortaya çıkmış bir kurumdur. Demokratikleşmenin en önemli unsurlarından olan parlamentoların kökleşmesiyle birlikte Sayıştaylar denetimlerini parlamentolar adına yapmaya başlamıştır. Türkiye'de Sayıştay, yaptığı denetimleri Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yaptığı şuan yürürlükte bulunan 1982 Anayasası'nda açıkça belirtilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduğu günden bugüne kadar sahip olduğu tüm anayasalarda Sayıştay kurumuna yer vermiştir. Sayıştay'ın temel görevi, kamunun sahip olduğu kaynakların daha önce belirlenmiş hukuki normlara uygun olarak etkin, verimli ve tutumlu bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır. Sayıştay'ın yaptığı denetimin sonucunda varsa bir kamu zararı, bununla ilgili hesap sorma işlevini yerine getirmektedir. Dünya genelinde Sayıştay kurumları ofis ve kurul tipi olmak üzere iki şekilde örgütlenmiştir. Ülkemizde Sayıştay, kurul tipi olarak örgütlenmiştir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, Sayıştay'ın ortaya çıkışı, Sayıştay'ın önemi, anayasal ve yasal konumu ile teşkilat yapısı incelenmiştir. İkinci bölümde, yönetim, kamu mali yönetimi, denetim kavramları, denetimin türleri, mali ve performans denetimleri konularına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Sayıştay'ın denetim süreci, görev alanı, kamu zararı, yargılama faaliyeti, raporlama ve Sayıştay'ın sorunlarına değinilmektedir.