Kamuoyu ile etkileşim çerçevesinde Avrupa Anayasası'ndan Lizbon Antlaşması'na Avrupa Birliği

Avrupa Birliği üye sayısının giderek artması, bürokratik sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu karmaşık ortamı düzenlemek için üye devletlerin yetki niteliklerinin belirlenmesine ihtiyaç duyulmuştur. Bu amaçla hazırlanan Anayasa Taslağı, dağınık halde bulunan hukuksal metinleri bir araya getirerek Birliğin hukuksal çatısını oluşturmuştur. Söz konusu taslağın yürürlüğe girmesi ve hukuksal geçerlilik kazanması üye devletlerin onayına bırakılmıştır. Onay süreci, bazı ülkelerde parlamentolar yolu ile bazılarında ise halkoyuna başvurularak işlemiştir. Ancak Anayasa Taslağı, federal bir devleti çağrıştıracak unsurlar içermesi ve ulusal egemenlikleri tehdit etmesi gibi nedenlerle üye devletlerden tepki toplamıştır. Nitekim Fransa ve Hollanda referandumlarından çıkan ?Hayır? sonuçları, diğer ülkelerin onay süreçlerini de olumsuz etkileyerek Taslağı rafa kaldırmıştır.Avrupa Anayasası'nın duraklama sürecinde gerçekleştirilen Zirve toplantılarında Taslağı yeniden hayata döndürmenin yolları aranmış ve Lizbon Antlaşması'nda karar kılınmıştır. Daha demokratik, katılımcı ve şeffaf bir Avrupa'yı hedefleyen Antlaşma'da, Anayasa'nın özüne sadık kalınarak tepki çeken bölümlerde düzenlemelere gidilmiştir. Onay sürecinde bu kez yalnızca parlamento yöntemi benimsenmiş, ancak İrlanda, Anayasası gereği referanduma başvurmak zorunda kalmıştır. Haziran 2008 tarihinde yapılan referandumla Antlaşma'yı reddeden İrlanda, AB'den bazı güvenceler istemiştir. Polonya ve Çek Cumhuriyeti'nin de ancak İrlanda'dan olumlu sonuç çıkması halinde Antlaşma'ya onay vereceklerini açıklamasının ardından, Birlik İrlanda'ya bazı ödünler vermeyi kabul etmiştir. Bunun sonrasında, İrlanda'da yapılan ikinci referandumdan ?Evet? sonucu çıkmıştır. Polonya ve Çek Cumhuriyeti'nin de onayıyla Lizbon Antlaşması 1 Aralık 2009 tarihinde yürürlüğe girmiştir.Bu çalışmada, Avrupa Anayasası ve Lizbon Antlaşması'nın kapsamları, onay süreçleri ve bu belgeler arasındaki benzer ve farklı yönler irdelenmiş, süreçte başrolü oynayan kamuoyunun etkisi çalışmaya yön vermiştir.Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Avrupa Anayasası, Lizbon Antlaşması, Kamuoyu, Referandum.