Kanser hastalarında ilaç tedavisi karmaşıklığının değerlendirilmesi

Kansere özgü tedaviler ve komorbiditelere yönelik diğer tedaviler nedeniyle artan ilaç sayısı, hastaların ilaç tedavilerini karmaşık hale getirmekte ve bu karmaşıklık ilaçla ilgili sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı, medikal onkoloji servisinde yatışı olan kanser hastalarında ilaç tedavisi karmaşıklığını İlaç Tedavisi Karmaşıklık Ölçeği (İTKÖ) aracılığıyla değerlendirmek, karmaşıklığın hastaların uyuncuna ve algıladıkları ilaç yükü üzerine olan etkisini belirlemek ve ilaçla ilgili sorunları tespit ederek önlemektir. Üniversite Onkoloji Hastanesi medikal onkoloji bölümünde prospektif, kesitsel (Haziran 2022 – Nisan 2023) olarak yürütülen çalışmaya 147 hasta dahil edilmiştir. Hastaların taburculuk anındaki İTKÖ puanı [ortanca (çeyrekler arası açıklık): 15,0 (11,0 – 22,0)], yatış anındaki İTKÖ puanından [ortanca (çeyrekler arası açıklık): 11,0 (7,0 – 15,0)] yüksek bulunmuştur (p<0,001). Klinik eczacının yer aldığı multidisipliner ekip tarafından taburculuk öncesi verilen hasta eğitimi sonucunda hastaların tedavi uyunçlarında istatistiksel açıdan anlamlı artış görülmüştür (p=0,003). İlaç tedavileri hakkında daha fazla olumsuz algıya sahip hastaların, günlük yaşamının ilaç tedavilerinden belirgin ölçüde etkilendiğini ifade eden hastaların ve ilaç kullanımına yönelik karmaşık talimatların belirgin olduğu durumlarda daha belirgin yük algısına sahip hastaların ilaç karmaşıklıkları daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). İlaçla ilgili toplam 149 sorun tespit edilmiş; sorunlara yönelik 144 öneri teklif edilmiş, bu önerilerin %83,3'ü kabul edilmiştir. Kanser hastalarında klinik eczacılar tarafından hasta izlemi sağlandığında ilaçla ilgili sorunların net olarak tespit edilip, hastaların tedavisinin optimize edilebildiği ve hasta uyuncunun artabildiği görülmektedir. Sonuç olarak, kanser hastalarının tedavi izleminde ilaç karmaşıklığınının göz önünde bulundurulması ve ilaç tedavilerinin oluşturduğu karmaşıklığın hasta perspektifinden değerlendirilmesi, multidisipliner sunulan sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesine katkıda bulunabilecektir.