Karaciğer sirozu tanılı hastaların etiyolojik ve demografik özelliklerinin retrospektif değerlendirilmesi

Amaç: Karaciğer sirozu; karaciğer parankiminin bozulması ve rejeneratif nodüllerin oluşumu ile karakterize, kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. İleri evrelerinde genellikle irreversibl olarak kabul edilir ve tek tedavi seçeneği karaciğer naklidir. Çeşitli komplikasyonlarla seyreden, tüm dünyada ciddi mortalite ve morbidite ile ilişkili bir hastalıktır. Çalışmamızda Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji kliniğine başvuran karaciğer sirozu tanılı hastaların demografik, etiyolojik özellikleri, komorbid hastalıkları ve komplikasyon gelişimlerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2010- 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji kliniği ve polikliniğine başvuran karaciğer sirozu tanılı hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, etiyolojik etkenleri, komorbid hastalıkları, tanı anı ve takiplerinde gelişen komplikasyonları, başvuru anında uluslararası prognostik skorlamalara göre hastalık evreleri retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 61,91 (18-93, ± 13,04) olarak tespit edildi. Dahil edilen hastalardan 444'ü (%36,9) kadın, 757'si (%63,1) erkekti. Etiyolojik olarak yapılan incelemede 866 hastada siroz etkeni tespit edilebilirken, tetkik edilen ve etken tespit edilemeyen 136 hasta kriptojenik siroz olarak kabul edildi. Siroz tanılı hastalardan tetkik veya veri yetersizliği nedeniyle 199 hastada (%16,6) etiyoloji belirlenemedi. Etiyolojik açıdan tetkik edilen 1002 hastanın dağılımına bakıldığında hastaların 327'sinde HBV (%32,6) , 224'ünde HCV (%22,4), 86'sında NASH (%8,6), 78'inde alkol (%7,8), 46'sında otoimmünite (%4,6) etken olarak tespit edildi. Siroz hastalarının 598'inde (%49,8) evresi fark etmeksizin asit saptanırken, asitli hastaların 117'sinde (%19,5) spontan bakteriyel peritonit gelişimi tespit edildi. 168 hastada (%14) en az bir kez özofagus varis kanaması mevcutken, 278 (%23,1) hastada hepatik ensefalopati, 43 hastada (%3,6) hepatorenal sendrom öyküsü mevcuttu. Karaciğer sirozu tanılı hastaların 351'inde (%29,2) tanı anında veya takipleri sırasında hepatosellüler kanser gelişimi tespit edildi. Sonuç: Tarama, düzenli aşılama ve uygun zamanda antiviral tedavi ile viral hepatitlere bağlı siroz insidansında azalma beklense de ülkemizde yapılan diğer çalışmalara benzer şekilde en sık siroz etkeni viral hepatitlerdi. Kronik HBV enfeksiyonu %32,6 ile sirozun en sık nedeni olarak saptandı. Dünya genelinde özellikle gelişmiş ülkelerde siroz etiyolojisinde oranı gittikçe yükselen non-alkolik yağlı karaciğer hastalığına bağlı siroz 86 hastada etken olarak saptandı. Ayrıca kriptojenik siroz olarak değerlendirilen ve etiyolojik verisi yetersiz olan hastalarda önemli oranlarda Diyabetes Mellitus ve metabolik anormallikler mevcuttu. Anahtar Kelimeler: Siroz, etiyoloji, viral hepatit, NASH, komplikasyon