Karayolları Genel Müdürlüğünün kamulaştırma işlemlerinde şeritvari toplu değerleme modelinin geliştirilmesi

Ulaşım ağları; denizyolu, karayolu, demiryolu ve havayolu şeklinde çeşitlilik arz etmekte, özellikle zamandan ve maliyetten tasarruf sağlanması amacıyla teknolojinin imkânları kullanılarak sürekli gelişme ve büyüme göstermektedir. Ulaşım ağının en aktif kullanılanı karayolu olup, karayoluna ait çalışmaları, ülkemizde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı Karayolları Genel Müdürlüğünce (KGM) yürütülmektedir. Karayolu projelerinde yaşanan en önemli sorun taşınmazın elde edinimidir. Bu sorunun çözüm yolu ise kamulaştırma yapmaktır. Kamulaştırmadaki değerleme çalışmalarında değerin net olmamasından kaynaklanan Devlet ve vatandaş arasındaki anlaşmazlıklar, projenin aksamasına neden olmaktadır. Bu aksamaları azaltmak için modern değerleme yöntemleri ile değer tahminleri yapıp herkes tarafından bilinirlik kazandırmak gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, Kahramanmaraş ili, Pazarcık ilçesi sınırları içerisinde yer alan Narlı-Pazarcık Çevre Yolunun 12,5 km güzergâh uzunluğunda ve yaklaşık 40 m genişliğindeki kamulaştırma sınırı içerisinde kalan bütün arazilerin kamulaştırma bedel tespitinin modern yöntemleri kullanılarak toplu değerleme yapmaktır. Proje güzergâhı üzerindeki belirlenen kesimde arazi, arsa vasıflı arazi, arsa ve yapılı arsa taşınmaz türlerinin özelliklerine ilişkin kriterler belirlenerek emsal parsellere ait veriler toplanmıştır. Çoklu Regresyon Analizi ve bulanık mantık-çok kriterli karar analizi entegrasyonu olan yöntemlerden Buckley ve Chang'in Bulanık Analitik Hiyerarşik Process uygulanmıştır. Emsal parseller örneklem olarak alınarak modeller üretilmiş ve kamulaştırma sınırı içerisinde kalan kamulaştırma parselleri için değer tahminleri yapılmıştır. Çalışmada emsal ve kamulaştırma parselleri için performans analizleri incelenmiştir. Kamulaştırma parselleri için Buckley modelinde Ortalama Mutlak Hata, Ortalama Mutlak Yüzde Hata, Karesel Ortalama Hata sırasıyla 0,027, 0,030,0,076; Chang modeli de 0,027, 0,030, 0,077 şeklinde bulunmuştur. Kamulaştırma alanında Çoklu Regresyona göre Buckley ve Chang modelinin daha iyi olduğu gözlemlenmiştir.