Karayoluyla eşya taşımacılığında sigorta sözleşmeleri ve ispat sorunları

Karayolu ile eşya taşımacılığı, günümüzde gelişme ve uluslar arası nitelik gösteren bir faaliyettir. Bu tip eşya taşımacılığının uluslar arası niteliği, eşyaların bir ülkeden diğerine taşınmasında kendisini gösterir. Bu gibi taşımalarda, taşıma sözleşmesine uygulanacak hukuk, uyuşmazlık anında uygulanacak yargılama hukuku değişkenlik gösterir. Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da da taşıma sözleşmelerinin bu özelliği dikkate alınarak uygulanacak hukuk belirlenmiştir.Karayolu ile eşya taşımacılığında taşıma sözleşmelerinin ve bunlardan kaynaklanabilecek zararların teminat altına alındığı sigorta sözleşmelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Taşıyıcı ile taşıma sözleşmesini akdeden gönderen/alıcı, aynı şekilde taşıma sırasında meydana gelebilecek zararları teminat altına alabilmek için, taşınan eşyayı sigortalattırır. Benzer şekilde taşıyıcı da, Türk Ticaret Kanunu veya CMR'den kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle ödemek zorunda kalabileceği tazminat için de sorumluluk sigortası yaptırabilir.Eşya taşımacılığından kaynaklanan sigorta sözleşmeleri açısından, sigorta poliçeleri önemli bir delildir. Yabancı hukuk sistemlerinde sigorta poliçesinin sadece bir ispat aracı olmasına karşın, Türk Ticaret Kanunu kapsamında sigorta poliçelerinin hukuki niteliğine ilişkin açık bir hüküm yer almasa da, 1265. Madde hükmünden sigorta poliçelerinin kıymetli evrak niteliğinde olduğu sonucuna ulaşılabilir. Türk Ticaret Kanunu Tasarısı'nda da, sigorta poliçesine ilişkin bazı ispat yükü düzenlemelerine yer verilmiştir.Taşıma ve buna bağlı olarak akdedilen sigorta sözleşmelerinde farklı usuli kayıtlar da yer alabilir. Anılan sözleşmelerde, delile ilişkin kayıtlar (delil sözleşmeleri) yer alabileceği gibi, taraflar arasında çıkan uyuşmazlıkların tahkim yolu ile çözümlenebileceği de kararlaştırılabilir. Sigorta sözleşmeleri bakımından, Sigorta Tahkim Komisyonu, uyuşmazlıkların çözümünde yetkilendirilebilir.Sigortacı sigortalısına sigorta tazminatını ödedikten sonra, sigortalının taraf olduğu taşıma sözleşmesine halef olur. Böylece sigortacı sigortalısının taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tüm hak ve yükümlülüklerine sahip olur. Bu anlamda, taşıma sözleşmelerinin de sigortacı açısından değerlendirilmesi gerekir.