Kardiyak iskemi reperfüzyon hasarında nitrik oksit ve serbest radikallerin rolü

l.OZET Nitrik oksit ve serbest radikaller; iskemi-reperfuzyon esnasında hücresel yapılarda morfolojik ve fonksiyonel değişikliklere neden olur. Bu çalışmada deneysel olarak iskemi reperfüzyon hasarı oluşturulan ratların doku ve plazma örneklerinde nitrik oksit (NO") ve lipid peroksidasyonunun son ürünü olan malondialdehit (MDA) düzeyleri ile antioksidan enzimlerden (süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GSH-Px) ve katalaz (CAT)) aktivitelerinin değişimi incelenmiştir. Ayrıca bir antioksidan ve nitrik oksit sentaz (NOS) inhibitörü olan aminoguanidinin (AG) iskemi reperfüzyon hasarını önlemedeki rolü araştırılmıştır. Çalışmada toplam 36 adet rat kullanılmış olup ve bu ratlar 4 eşit gruba bölünmüştür. Gruplar sham, iskemi-reperfuzyon (İ/R), iskemi öncesi aminoguanidin (İ/AG) ve reperfüzyon öncesi aminoguanidin (R/AG) grupları olarak belirlenmiştir. Gruplardan İ/R grubuna %0.9 NaCI, İ/AG ve R/AG gruplarına ise 10mg/kg dozda AG intravenöz olarak jüguler venden iskemi ve reperfüzyon öncesi verilmiştir. İskemi-reperfuzyon grubunda sham grubuna göre NO" ve MDA düzeyleri bakımından doku ve plazmada anlamlı bir artış görülmüştür (pO.001). Aminoguanidin uygulanan gruplarda ; özellikle İ/AG grubunda daha fazla olmak üzere R/AG grubunda da İ/R grubuna göre NO' ve MDA düzeylerinde anlamlı bir azalma saptanmıştır. (I/AG'de pO.001 ve R/AG' de p<0.05). Antioksidan aktivite incelendiğinde; doku ve plazma SOD, GSH-Px ve CAT aktiviteleri, İ/R grubunda sham grubuna göre anlamlı bir şekilde azalmıştır (pO.001). Aminoguanidin uygulanan gruplarda; İ/AG grubunda İ/R grubuna göre enzimlerin doku ve plazma aktiviteleri anlamlı bir şekilde artmıştır. (Doku CAT ve plazma GSH-Px için p<0.05; doku ve plazma SOD ve doku GSH-Px için pO.001 olarak bulunmuştur). R/AG grubunda ise İ/R grubuna göre doku ve plazma SOD aktivitelerinde (p<0.05) ve doku GSH-Px aktivitesinde anlamlı bir artış gözlenmiştir (pO.001). Sonuç olarak ; aminoguanidinin kardiyak iskemi reperfüzyon hasarını önlemede etkili bir antioksidan ve NOS inhibitörü olduğu, antioksidan aktiviteyi arttırdığı ve kardiyoprotektif etki gösterdiği bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Nitrik oksit, İskemi- Reperfüzyon, Aminoguanidin, Antioksidan Enzimler.