Karşılaştırmalı tüketim fonksiyonları üzerinden gelir dağılımı-hanehalkı harcamaları ilişkisi: Avrupa Birliği örneği

Gelir dağılımı-tüketim harcamaları ilişkisini analiz eden bu çalışma, üç kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda, AB üyesi ve müzakere sürecinde bulunan ülkeleri kapsayan örneklem üzerinden, tüketici davranışlarının hangi teorik yaklaşımla temsil edildiği araştırılmaktadır. Dünya Bankası, Uluslararası İskân Bankası (BIS) ve Avrupa İstatistik Ofisi (EUROSTAT) tabanlarından elde edilen veriler kullanılarak, geleneksel tüketim fonksiyonları tahmin edilmektedir. Bu kısımda küresel ölçekte, gelir ve tüketim gibi makroekonomik değişkenlerin normal dağılmadığı bilgisi altında; gamma dağılımı varsayımı çerçevesinde Genelleştirilmiş Doğrusal Model (GLM) tahmincileri elde edilmiş; ele alınan ülkelerde örnekleminde sürekli gelir hipotezinin geçerli olduğu görülmüştür. Çalışmanın ikinci bölümünde, hanehalkı tüketim harcamaları on iki (12) kategori üzerinden mikro veriler üzerinden incelenmektedir. Burada "Gıda Harcamalarının Gini Esnekliği –1'dir" hipotezi test edilmekle birlikte, her bir harcama kategorisinin gelir dağılımı esnekliği de ayrıca tahmin edilmektedir. Elde edilen GLM tahmincilerine göre, AB (15) örnekleminde gıda harcamalarının Gini esnekliği -0,2'dir. Gelir dağılımında meydana gelen kötüleşmenin gıda, giyim ve konut gibi zorunlu harcamaları azalttığı; mobilya, eğlence ve eğitim gibi lüks harcamaları ise arttırdığı saptanmaktadır. Toplam tüketim harcamalarının yaklaşık %50 oranında zorunlu kategorilere ayrıldığı düşünüldüğünde, gelir dağılımında meydana gelen bozulmanın toplam talebi doğrudan etkilediği ifade edilebilir. Dolayısıyla, toplam talepte istikrarı hedefleyen politikaların, daha iyi gelir dağılımını hedeflemesi bir gerekliliktir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, küresel ölçekte gelişmiş ülkelerden azgelişmiş ülkelere doğru kaynak aktarım mekanizmasının çalıştığı bir yöntem sınamasına yer verilmektedir. Burada Kök-Çetin yaklaşımı içerikli "Kısmen Uyarlanmış Bölüşüm Modeli" EUROSTAT veri tabanlarından sağlanan veriler üzerinden, uygulamalı olarak test edilmektedir. Palma oranı ve İnsani Gelişme Endeksi (İGE) yardımıyla oluşturulan "Bileşke Endeks" üzerinden elde edilen göstergelere göre, en düşük gelirli %40'lık dilimin gelir payında ortalama %0,57 oranında bir artış, en yüksek gelirli %10'luk dilimin payında ise %0,06 oranında bir azalma olgusu önemli bir sonuç olup gelir dağılımını iyileştirilebilecek bir yöntem önerisi ortaya konulmaktadır.