Kayıp ve yas yaşantısı olan ve olmayan ergenlerde duygu düzenleme ve öznel iyi oluşun riskli davranışları yordayıcılığının incelenmesi

Bu çalışmada ergenlerde duygu düzenleme becerileri ve öznel iyi oluşu artırma stratejilerinin riskli davranışları yordama düzeyinin kayıp ve yas açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018- 2019 eğitim-öğretim yılında Isparta ilinde öğrenimine devam eden 395'i kadın, 470'i erkek olmak üzere, yaşları 14 ile 18 arasında değişen 865 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma grubu basit seçkisiz örneklem ile belirlenmiştir. Veri toplama sürecinde Riskli Davranışlar Ölçeği, Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği, Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Arttırma Stratejileri Ölçeği, Yas Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde; bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), LSD post hoc testi, Pearson korelasyon katsayısı ve MANCOVA analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda kayıp yaşantısı olan ergenlerin, kayıp yaşantısı olmayan ergenlere göre riskli davranışlara yöneliminin yüksek olduğu bulgusu elde edilmiştir. Erkeklerin kızlara göre madde kullanımı, antisosyal davranış ve okul terki davranışları daha fazla görülürken, kız ergenlerin intihar eğilimi ve kötü beslenme alışkanlığı alt boyutlarından daha yüksek puan aldıkları görülmüştür. Kız ergenlerin erkeklere göre yası daha yüksek düzeyde yaşadığı ancak bunun yanında işlevsel duygu düzenleme ve öznel iyi oluşu artırma stratejilerini daha etkili kullandıkları, kayıp yaşayan erkek ergenlerin yas düzeylerinin düşük olduğu bulunmuştur. Yas yaşayan ergenlerin yas düzeyini etkileyen etmenler arasında akademik başarı kaybı, ruhsal/kronik hastalık, ebeveynlerin iş kaybı, bağımlılık, kaybın yakınlık derecesi özellikleri yer alırken, ergenlerin riskli davranışlara yöneliminin bağımlılık ve akademik başarı kaybından daha fazla etkilendiği görülmüştür. Ergenlerde yas düzeyinin ve riskli davranışlarının ilerleyen yaşla birlikte arttığı ancak öznel iyi oluşu artırma stratejilerinin kullanımının azaldığı belirlenmiştir.