Kazak halk hikâyelerinin psikanalitik yaklaşım çerçevesinde incelenmesi

Kazak Türklerinin halk hikâyeleri, dünyada halk edebiyatı ürünleri arasında milli kimliklerini yansıtan en zengin ürünlerinden biridir. Nazım ve nesir karışık anlatılmış halk hikâyelerinde, Kazak Türklerinin tüm özelliklerini bulmak mümkündür. Bununla birlikte Kazak milletinin sosyal hayatını, özlemlerini, hayallerini ve acılarını yüzyıllar boyunca biriktirmiş ve muhafaza etmiştir. Çalışmamızın amacı psikanaliz yöntemiyle yeni bir inceleme yapmaktır. Bu bağlamda, Kazak halk hikâyelerini teorik olarak incelemek gerekmektedir. Bunun için çalışmamızda sadece Kazak tarihini ve kültürünü değil, aynı zamanda bütün Türk halklarının psikolojisini, yaşam tarzlarını ve hayallerini gösteren "vazgeçilmez belgeleri" ele alarak, Kazak edebiyatında pek fazla araştırılmamış psikanalitik teori perspektifinden yeni bir analiz yapılacaktır. Halk hikâyelerindeki Kahramanlar galerisine ortak karakterler ve olay örgüsü analiz edilerek monomit ve psikanalitik kuram bağlamında incelenecektir. Halkın sosyal hayatı, hikâyelerde yer alan karakterlerin psikolojisi üzerinden yeni bir şekilde anlatılacaktır. Halk hikâyeleri, arketipsel analiz ve ulusal kod kavramı bakımından incelenecektir. Bu tür bir çalışmanın Kazak halk hikâyeleri üzerine yapılan çalışmalara katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Tezde halk hikâyeleri Aşk, Dini, Kahramanlık ve Destani olmak üzere dört ana grup çerçevesinde ele alınmıştır. Aşk hikayelerinden Karatorgay (Kara Serçe), Murat Salih pen Magripa (Murat Salih ve Magripa), Kokek pen Zeynep (Kokek ve Zeynep), Sanalı Sara (Akıllı Sara), Saukele (Savkele), Bulgın-Susar (Bulgun-Susar), Akkan Sınap (Kaçan Cıva), Jetim Maryam (Yetim Maryam); Kahramanlık hikâyelerden Kulamergen (Kulamergen), Arık Mergen (Zayıf Mergen), Abu Jılan (Abu Yılan), Telim Tentek (Deli Telim), Altın Balak Aksunkar (Altın Gökdoğan), Kamarzaman (Kamarzaman), Abdikerim (Abdikerim), Koyşı Batır (Kahraman Çoban); Dini hikâyelerden Kissa Hatımtay Jomart (Kıssa Hatımtay Jomart), Kiyik (Geyik), Kakpanga Tüsken Kiyik (Tuzağa Düşen Geyik), Kubas (Kesik Baş), Kissa Cumacuma (Kıssa Cumcuma), Boztorgay (Serçe), Kissa Muhammed Rasul Allanın Darul Paniden Darul Bakiga Rihlat Etken Maselesi (Resulullah'ın Geçici Dünyadan Ebedi Dünyaya Göçünün Hikayesi), Kaharman (Kahraman); Destani hikâyelerden Sırşı Molda (Boyacı İmam), Kumaş Konır (Kumaş ve Konır), Kayrandağan Kit (Çarpık Balina), Sultan Patşa (Padişah Sultan), Akıldı Akım (Akıllı Akım), Akbazargan (Akbazargan), Cetim Bala (Yetim Çocuk), Şaymuza (Şaymuza), Jasartkış Bulak (Gençletici Kaynarca), Maymıl Kelinşek (Maymun Kadın), Sagatın Hikâyesi (Sagat'ın Hikâyesi), Patşa men Aiyel (Padişah ve Kadın), Sırlı Kobdi (Güzel Kutu), Totay Sal (Totay Dede), Ölgen Kız (Ölü Kız), Ular men Kuzgın (Akbaba ve Kuzgun), Nuh Jane Naurız (Nuh ve Nevruz), Altın Balta (Altın Balta), Galım Kız Buadat (Âlim Kız Buadat), Junus Cetim (Yetim Yunus), Üş Cetim (Üç Yetim), Üş Cetim Kız (Üç Yetim Kız), Kezbe Şal (Gezgin Adam), Han Hükmü (Padişahın Hükmü), Estigül (Estigül), Kenjekeidin Keşirmeleri (Kenjekey'in Affetmeleri) adlı hikâyeler psikanaliz yöntemiyle incelenmiştir. S. Freud ve C. G. Jung tarafından belirlenen Anima, Animus, Gezgin, Gölge, Anne, Baba, Persona, Kahraman, Bilge, Tanrı genel arketipleri, hikâye metinleri örneğinde analiz edilmiştir. Dini konulu hikâyeler ve destani hikayeler arasında ayırım yapma sürecinde epizot ve söz dizimi bakımından önem verilmiştir. Teze ek olarak Kazak halk hikâyelerindeki arketipler tablosu eklenmiş ve neticesinde 50 Kazak halk hikâyesi konu ve kavramlarına göre seçilerek asıl metinlerin transkripsiyonu yapılmıştır.