Keçilerde yüksek çinko tüketiminin hematolojik ve biyokimyasal parametreler ile rumen fermentasyonuna etkisi

Bu tez araştırması, Ankara keçilerinin yemlerin yüksek düzeyde çinko ilave edildiğinde canlı ağırlık, kan parametreleri ve rumen içeriğinde ortaya çıkabilecek değişiklikler ile birlikte biyokimyasal ve hormonal etkilerinin saptamak üzere amaçlandı. Araştırmada ortalama 35 kg canlı ağırlığında, bir yaşında 24 adet erkek Ankara keçisi kullanıldı. Hayvanlar beslendikleri yemlerin çinko içeriğine göre her grupta 6 hayvan olacak şekilde 4 gruba ayrıldılar. Kontrol grubu hayvanlar 31,76 ppm çinko içeren yemle beslenirken, deneme grubundakiler kontrol grubu hayvanlarının tükettiği yeme (deneme 1 grubu) 500 ppm, (deneme 2 grubu) 750 ppm ve (deneme 3 grubu) 1000 ppm çinko ilave edilerek beslendi. Araştırmanın 15. ve 30. gününde hayvanların canlı ağırlığı kaydedilerek kan ve rumen içeriği örnekleri alındı. Rumen içeriğinde pH, amonyak, protozoon sayısı, Zn, Fe ve Cu düzeyleri; kanda ise alyuvar sayısı, hemoglobin miktarı, hematokrit değer, akyuvar sayısı ve yüzde oranları, plazma kolesterol, glikoz, üre, Zn, Fe ve Cu düzeyleri, serbest ve total T3 ile T4, leptin ve insulin hormon düzeyleri belirlendi. Çalışmanın sonunda hayvanlardan alınan tiftik, karaciğer, böbrek ve pankreas örneklerinde Zn, Cu ve Fe düzeyleri belirlendi. Yeme çinko ilavesinin hayvanların canlı ağırlıkları ve rumen pH düzeylerine etkisinin olmadığı bulundu. Rumen içeriği amonyak azotu ve protozoon sayıları çinko ilavelerine bağlı olarak önemli oranda (p<0,01) azaldı. Çinko ilaveli yemle beslenen keçilerde rumen içeriği Zn düzeyleri yüksek bulunurken, Fe ve Cu düzeylerine, 1000 ppm ilaveli gruptakiler hariç, uygulamaların etkisinin olmadığı saptandı. Kontrol grubundaki hayvanların 15.gün örneklerine göre 30.gün örneklerinde alyuvar sayıları ve hemoglobin düzeylerinin önemli oranda (p<0,05) azaldığı çinko ilaveli gruplarda bu parametrelerin etkilenmediği saptandı. İncelenen diğer kan parametrelerinin uygulamadan etkilenmediği bulundu. Biyokimyasal parametrelerden plazma üre azotu, GSH ve çinko düzeyi artarken, kan leptin miktarı ve lipid peroksidasyonun azaldığı görüldü. Dokulardaki mineral ölçümü yapıldığında, karaciğer çinko ve demir düzeyleri ile tiftik demir düzeyinin arttığı, böbrek bakır düzeyini ise azalttığı görüldü. Sonuç olarak, yeme yüksek düzeyde çinko ilavesini keçiler tarafından tolere ediebileceği kanaatine varıldı.