Kefirden izole edilen laktik asit bakterilerinin probiyotik özelliklerinin ve biyolojik aktivitelerinin belirlenmesi

Probiyotik mikroorganizmalar hastalıkları önlemek ve tedavi etmek amacıyla yıllardır kullanılmaktadır. Özellikle bu mikroorganizmaların ürettikleri bakteriyosinler ve ekzopolisakkaritlerin mikrobiyotada önemli yeri bulunmaktadır. Fermente bir süt ürünü olan kefir probiyotik mikroorganizma açısından zengin olması sebebiyle giderek artan bir ürün haline gelmiştir. Bu sebeple çalışmada, kefirden izole edilen laktik asit bakterilerinin probiyotik özelliklerinin ve biyolojik aktivitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 12 ticari, 3 ev yapımı olmak üzere toplam 15 adet kefir örneği toplanmıştır. Öncelikle kefir örnekleri pH, toplam asitlik, kuru madde ve kül analizleri gibi fizikokimyasal parametreler açısından analiz edilmiştir. pH, kuru madde ve kül analizleri bakımından elde edilen sonuçlar ise literatür ile uyumlu olmakla birlikte bu sonuçların kefir üretim parametreleri ve kullanılan hammaddeye göre değişebildiği görülmüştür. Fizikokimyasal parametrelerin ardından örneklerden konvansiyonel yöntemlerle elde edilen laktik asit bakterilerini tür düzeyinde doğrulamak için fenotipik testler uygulanmıştır. Fenotipik testler sonucunda 142 izolat şüpheli laktik asit bakterisi olarak belirlenmiştir. Belirlenen şüpheli izolatların 16S rRNA PZR analizi ile genotipik olarak tanımlanmış ve 37 izolatın 1500 bç bölgesinde bant verdiği gözlemlenmiştir. Fenotipik ve genotipik testler yapılan bakterilerinden bakteriyosin elde edilmiş ve dört Gram pozitif (Staphylococcus aureus ATCC 25923, Bacıllus cereus ATCC 7064, Bacıllus subtilis ATCC 6633, Streptococcus mutans ATCC35668) dört Gram negatif (Esherichia coli ATCC25922, Pseudomonas aeruginosa ATCC27853, Klebsiella pneumoniae ATCC 700603, Salmonella enteridis ATCC13076) bakteri üzerindeki antimikrobiyal etkileri kuyu difüzyon yöntemiyle tespit edilmiştir. Kuyu difüzyon sonucuna göre 3 izolatın S. mutans üzerinde bakteriyosin özelliği pozitif olarak belirlenmiştir. Bakteriyosin pozitif olan izolatların 16S rRNA sekans analizleri gerçekleştirilmiştir. Dizileme sonucu elde edilen okumaların kalitesi BioEdit programı ile birleştirilmiş ve NCBI Nuclotide BLAST programı kullanılarak Gen bankasında en yakın ilişkili tür belirlenmiştir. Sekans analizi sonucunda 1 izolat Leuconostoc mesenteroides olarak belirlenmiştir. Fenotipik ve genotipik olarak doğrulanan laktik asit bakterisinden ekzopolisakkarit elde edilmiş DLD-1 (insan kolon adenokarsinomu) ve CCD-18Co (normal kolon) hücre hatları üzerindeki 24, 48 ve 72 saatteki sitotoksik aktivitesi MTT yöntemi ile analiz edilmiştir. MTT testi sonucunda ekzopolisakkartin DLD-1 hücre hattı üzerindeki sitotoksik aktivitesi 24 saat için IC50 değeri 2500 µg/mL olarak belirlenmiş, CCD-18Co hücre hattı üzerinde ise herhangi bir sitotoksik aktivite göstermediği tespit edilmiştir. Bu durum ekzopolisakkartin sağlıklı kolon hücrelerine zarar vermeden kolon kanser hücresi üzerinde seçici toksik etki oluşturacağını göstermektedir. Yapılan bu çalışma ile kefirin mikrobiyota üzerindeki olumlu etkisi bir kez daha vurgulanmıştır.