Kentsel peyzaj planlama ve tasarımında rüzgar etkisi; Düzce kenti örneği

Tarihten beri süregelen planlama ve tasarım anlayışının en önemli amaçlarından biri, insan konforunun arttırılması olmuştur. İnsanoğlunun istekleri yanı sıra çevrenin; uzun dönemli, doğa-dostu planlama ve tasarım anlayışı da, sürdürülebilir çevre çalışmalarında önemli bir etmen olarak görülmektedir. Bu çalışmada; önemli iklim elemanlarından biri olan rüzgârın, insan konfor düzeyini ne ölçüde etkilediği saptanarak, kente uygun peyzaj planlama ve tasarım önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu önerilerin, özellikle kentin yayılma yönlerinde, sürdürülebilir kent modellerinin de desteklediği, rüzgâr sistemlerine ilişkin koridorlar sağlanarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu şekilde, kent içerisinde önemli bir ekolojik etmen olan rüzgârın göz önünde bulundurulduğu bir tasarım anlayışı geliştirilmesi söz konusu olacak, çarpık kentleşme sonucu rüzgârın devamlılık oluşturamadığı alanlar azaltılarak kent kullanıcılarının uzun vadede yaşam kalitesinin artmasına olanak tanınacaktır. Bu bağlamda kentsel peyzaj planlama ve rüzgâr arasındaki ilişkinin temelini belirlemek için, yerel rüzgâr ölçümleri yapılmış ve Düzce Meteoroloji İl Müdürlüğü'nden alınan eş zamanlı veriler ile karşılaştırılarak istatistiksel anlamlar ortaya konulmuştır. Temelde "Kentsel peyzaj planlama ve tasarımında, alan özelliğinin (Açık-Yeşil alan/Koridor /Yapı) rüzgâr sirkülasyonunu etkilediği" ve "Kentin kütle-boşluk (yapısal yoğunluk) oranlarının rüzgâr hızını değiştirdiği" ön savları sorgulanmıştır. Çalışma alan sınırları Düzce Kenti mücavir alan sınırları olarak belirlenmiştir. Kentin çeşitli noktalarından elde edilen rüzgâr ölçümleri ile birlikte meteorolojik veriler ve imar planları ana materyal olarak; Vantage Pro2 meteoroloji istasyonları ve çeşitli bilgisayar yazılımları da yardımcı materyaller olarak yer almıştır. Çalışma sonucunda; Düzce Kenti genelinde hangi alan ve aksların planlama ve tasarım ölçütlerine rüzgâr yönü ve hızı açısından uygun olduğu ve hangi mevsimlerde en yoğun ve en az sirkülasyon özelliğine sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca mahallelerdeki kütle-boşluk oranlarının rüzgâr hızıyla ters orantılı olduğu görülmüştür. Avrupa Peyzaj Sözleşmesi'nin amaçlarında da belirtildiği üzere; çevre koruma, yönetimi ve planlanmasını geliştirmek, peyzaj mimarlığı meslek alanının öncelikli koşuludur. Bu bağlamda; çalışmanın sonuçları, planlama aşamasında alınan kararların, kentlere ne şekilde uygulanabileceği konusunu gündeme getirecektir.