Kentsel yer adlarındaki değişim: Sivas örneği

İnsanoğlu içerisinde kendisinin de olduğu evrendeki tüm nesneleri, yerleri, mekanları, duyguları, değerleri ve düşünceleri adlandırmaya çalışmıştır. Bu kapsamda bazan birinin bazan da bir grup insanın ortak fikirde mutabık kalarak verdikleri yer ve mekân adları, zamanla o yerin kimliğinin en önemli parçası olmuştur. Yer adları bu yönüyle hem aidiyet sembolü hem de kültür aktarıcısı olarak görülmektedir. Böyle olmakla birlikte yeryüzündeki her şey zamanla değiştiği gibi, yer adları da az ya da çok bu değişimden payını almaktadır. Bazı ülkelerde ve bazı dönemlerde bu değişim çok daha fazla ve hızlı olabilmektedir. Nitekim Türkiye'nin yakın geçmişi bunun tanığıdır. Bu değişimin yaşandığı yerleşim birimlerinden biri de kadim Sivas kentidir. Bu çalışmada, Sivas kentinin toponimisi ve kentte yer ve mekân adları bakımından son yıllarda yaşadığı değişiklikler araştırılmıştır. Araştırmanın amacı yer adlarındaki değişimin yapısını ve boyutlarını belirlemek, yeni adlandırmalar üzerinde etkili olan faktörleri ortaya koymak suretiyle Türk Kültür Coğrafyası ve kentsel toponimi literatürüne katkıda bulunmaktır. Bu kültürel coğrafya yaklaşımıyla yapılmış bir durum analizi çalışmasıdır. Araştırma, nitel ağırlıklı karma yöntem yaklaşımı çerçevesinde tasarlanmıştır. Kentteki eski, yeni ve değiştirilmiş kamusal nitelik taşıyan; mahalle, cadde, sokak, meydan, okul ve park gibi tüm yer ve mekân adları tespit edilmiş, kodlanmış, sınıflandırılmış ve analiz edilmiştir. Bulgularımıza göre, Sivas kentinde eski yer ve mekân adları kentin kadim tarihinin ve güçlü Türk İslam kültürünün etkisiyle nispeten varlığını korumayı başarmıştır. Diğer yandan kentin giderek büyümesine ve gelişmesine paralel olarak ortaya çıkan yeni yer ve mekanlara verilen adlar, genel olarak halkın milli ve manevi değerleriyle uyumludur. Ad değişiklerinde ise merkezi yönetime ve yerel idarelere hâkim siyasi iradenin kültür politikaları ile kent ve ülke gündemine etki eden önemli güncel olayların rol oynadığı anlaşılmaktadır. Nitekim, yeni adlandırılan veya adı değiştirilen yerlere ve mekanlara en fazla yakın geçmişte terör olaylarında şehit düşen güvenlik mensuplarının adlarının verildiği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kent, Toponimi, Değiştirilen Yer Adları, Sivas.