Kerrâmî zühd hareketi

Kerrâmiyye, hicri III. asır itibariyle İslâmiyetin Horasan bölgesinde yayılmasını hızlandıran, buna mukâbil öğretilerini daha fazla kişiye ulaştırma imkânı elde eden tasavvufî bir zümre ve mezheptir. Bu süreçte bölgenin ticari yapısına refleks olarak mal biriktirmenin karşısında duran tahrîmu'l-mekâsıb görüşünü geliştirmiş ve yaşantı biçimi olarak tevekkülü benimsemiştir. Vaaz ve taata yatkın olmaları sebebiyle Horasan bölgedesinde hangâhların inşa edilmesi ve yaygınlaştırılmasına öncülük etmişlerdir. Şiîler ile mücadele eden Kerrâmîler temel olarak Ehl-i Sünnet addedilmiştir. Ancak îtikâdî görüşlerinden hareketle bazı Eş'arî ve Mâturîdî müellifler tarafından ehl-i bid'at, bazıları tarafından ise Mürcie, Müşebbihe ve Mücessime gruplarının alt dalı olarak görülmüştür. İlerleyen süreçte itibarını kaybetmesine sebep olan bu reddiyeler ve siyasî etmenler, tasavvufî anlamda da mezhebin göz ardı edilmesine ve tabakât eserlerinde bazı müntesiplerine yer verilmemesine neden olmuştur. Bundan dolayı Kerrâmiyye Mezhebi tasavvufî kimliğinden ziyade itikâd ve fırak geleneğinde ön plana çıkarılmıştır. Başlangıcı itibariyle bir zühd hareketi olan Kerrâmiyye'nin bu yönünün ihmal edilmesi, bizi böyle bir çalışmanın hazırlanmasına sevk etmiştir.