Kişilik tipleri ve hastalıklara yatkınlık

Çalışmanın amacı, psikolojide kapsamı en geniş olan kavramlardan biri olan kişilik ile hastalıklara yatkınlık arasındaki ilişkinin varlığını ortaya koymak ve bunu yaparken de kişilik, mizaç, karakter farklılığını vurgulamaktır. Bu amaçla çalışma, üç bölüm halinde planlanmış, birinci bölümde kişilik temel tanımlamalarına ve bilgilere yer verilmiş, ikinci bölümde hastalık olgusu ve hastalık olgusunu etkileyen faktörler üzerinde durulmuştur. Üçüncü ise kişilik-hastalık ilişkisini açıklayan teoriler ve örnek hastalık gruplarına değinilmiştir. Bu çalışmada tarihçi method buna bağlı olarak kaynak taraması tekniğinden yararlanılmıştır. Ancak çalışmada mesleki bilgi, deneyim ve yorumlar da bulunmaktadır. Çalışmada, özellikle Cloninger'in Mizaç ve Karakter Envanteri'nde bahsettiği alt boyutların azlığı-çokluğu dikkate alınarak ne tür özelliklerin hastalıklara yatkınlık oluşturduğu ortaya konmuştur. Türk Psikiyatri Dizini veritabanları taranmış ve somatizasyon, dermatolojik hastalıklar, baş ağrısı, fiziksel tıp, göğüs ağrısı, irritabl barsak sendromu, astımlı hastalarda yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Çalışmaların sonuçlarına bakıldığında en önemli ortak sonuç zarardan kaçınma puanlarının yüksek bulunmasıdır. Depresyon ve anksiyetenin etkisi kontrol edildiğinde de zarardan kaçınma puanlarının halen yüksek olması bu mizaç boyutunun psikosomatik hastalıkların gelişimi için hem durumsal hem de süreklilik gösteren bir özellik taşıdığını ve serotonerjik sistemin bu sürece katıldığını doğrulamaktadır. Kişiliğin bir olgunluk düzeyine erişmesinde temel unsur kabul edilen kendine yetmenin birçok çalışmada normal sağlıklı kontrollerden düşük düzeyde bulunması, bu hastalarda sürecin kişiliği etkilediğini düşündürmektedir. Psikosomatik hastalıklarda mizaç ve karakter özelliklerinin ayrıntılı değerlendirilmesi etiyolojik açıdan bu hastalıkların daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler : Kişilik Tipleri, Hastalıklara Yatkınlık, Kişilik-Hastalık İlişkileri