Klasik dönem Şîa tefsirinde İsrâîliyât (I-VII. yy.)

İsrâîliyât'ın Arap kültürüne girmesi Ehl-i kitab'ın Arap yarımadasına yerleşmesi ve Araplarla kurdukları münasebetlerle başlamıştır. Kur'ân-ı Kerîm'in peygamberler ve eski kavimlere dair bazı anlatılar içermesi, Ehl-i kitap'tan bilgi alışverişini hızlandırmıştır. Arapların ümmi bir toplum oluşu, Kur'ân kıssalarının muhtevası, Hz. Peygamber'in söz ve davranışları; sahâbe, tâbiîn ve tebeu't-tâbiînin uygulamaları, kutsal kitapların tercüme edilmesi ve kıssacıların İsrailî rivayetlere teveccühü bu gibi anlatıların İslâm kültürüne ve tefsire girmesinde etkili olmuştur. Ehl-i sünnet kaynaklarında olduğu gibi Şiî kaynaklarda da çok sayıda İsrâîlî rivayet bulunmaktadır. Bu durum, Şiî âlimlerce de kabul edilmekte ancak bu tür rivayetlerin daha az olduğu iddia edilmektedir. Şîî âlimler, Râşid Halifeler ile Emevî Sultanlarının tutumlarının İsrâîliyât'ın İslâm'a geçmesinde belirleyici olduğunu belirtmekte ve Ehl-i sünneti İsrâîliyât'a açılan kapı olarak görmektedirler. Şîa'nın; Müslüman olan Ehl-i kitap âlimlerinden, sahâbeden ve tabiînden gelen İsrâîlî rivayetlere ihtiyatla yaklaşması, ʻismet konusundaki katı tavrı ve mezhepsel yaklaşımının Şîî kaynaklardaki İsrâîlî rivayetlerin nispeten daha az olmasına katkı sağladığı düşünülebilir. Ancak Ehl-i sünnet ile Şîî anlatılar arasında İsrâilî rivayetler bağlamında yapılacak bir kıyaslamada bu rivayetlerin dayandığı şahısların değiştiği (sahâbe ve tabiîn yerine masum imamlar) ancak metnin baki kaldığı görülecektir. Anahtar Sözcükler: Şîa, Tefsir, Ehl-i kitap, İsrâîliyât, Arap, Rivayet