Klorheksidin glukonat ve hipokloröz asit içerikli gargaraların mikrobiyal dental biyofilm üzerine etkilerinin klinik ve mikrobiyolojik olarak kıyaslanması

Supragingival dental biyofilmi uzaklaştırmak periodontal hastalıkların önlenmesi için birincil faktördür. Mekanik oral hijyen uygulamalarının zor ve sınırlı olduğu durumlarda kimyasal gargaraların kullanımı supragingival dental biyofilmin kontrolünde faydalı olabilmektedir. Klorheksidin glukonat (CHX) antigingivitis, antiplak ve antienflamatuar özellikleriyle biyofilm kontrolü için altın standart olarak kabul edilmiş bir kimyasal ajandır. Klorheksidinin çeşitli yan etkileri ve bakteriyel direnç geliştirme şüphesi bulunmaktadır. Bu nedenle klorheksidine alternatif ajanların geliştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Hipokloröz asit (HOCl), antijenlerin fagositozu sırasında bağışıklık sistemi hücreleri tarafından sentezlenen reaktif oksijen türlerinin bir parçasıdır. HOCl, antienflamatuar ve geniş spektrumlu antimikrobiyal etkilere sahiptir. HOCl'nin antimikrobiyal etkileri sebebiyle dental plak biyofilmi kontrolünde etkili olabileceği bildirilmiştir. Ancak literatürde konuyla ilgili sınırlı sayıda çalışma yer almaktadır. Dental literatürde HOCl'nin supragingival plak oluşumu üzerindeki etkisini ve dental plaktaki antimikrobiyal etkinliğini değerlendiren klinik bir çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle çalışmamızın birincil amacı HOCl gargara ile CHX gargaranın antiplak etkinliğini karşılaştırmaktır. Çalışmanın ikincil amacı ise HOCl gargara ve CHX gargaranın dental biyofilm üzerindeki antimikrobiyal etkinliklerini kıyaslamaktır. Tek merkezli, üç kör, randomize kontrollü, çapraz geçişli dizayna sahip olan çalışmamız 26 katılımcı ile tamamlanmıştır. Çalışmada aynı katılımcılar 4 günlük yeniden plak oluşum modeli ile HOCl ve CHX içerikli gargaraları 4 gün boyunca kullanmışlardır. Her gargara kullanımını takiben supragingival dental plak biyofilmi örnekleri alınmışır ve modifiye plak indeksi, sondlamada kanama indeksi, interproksimal plak indeksi, interproksimal sondlamada kanama indeksi, modifiye stain indeksi ve dilde renklenme indeksini içeren klinik parametreler kaydedilmiştir. Ayrıca, katılımcılardan bir anket yardımıyla kullandıkları gargaraları değerlendirmeleri istenmiştir. Çalışmanın sonuçlarında tüm ağız plak indeksi, sondlamada kanama indeksi, interproksimal plak indeksi ve interproksimal sondlamada kanama indeksi verileri HOCl kullanımında, CHX kullanımına göre istatistiksel anlamlı şekilde daha düşük bulunmuştur. Değerlendirilen bütün bölgelerde modifiye stain indeksinin yoğunluk, alan ve aynı zamanda stain indeksi skorları HOCl kullanımında, CHX kullanımına göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük bulunmuştur. Dilin 9 bölgesinde oluşan renk değişikliğinde ve dil kaplaması kalınlıklarında iki gargara arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Katılımcılara verilen anketlerde sadece "Kullandığınız gargaranın tadını nasıl değerlendirirsiniz?" sorusu için iki grup arasında CHX lehine istatistiksel anlamlı farklılık gözlenmiştir. Dişlerden alınan plak örneklerinin mikrobiyolojik verilerine göre Staphylococcus spp. HOCl kullanımında, Neisseria spp. CHX kullanımında istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük bulunmuştur. Streptekok spp, Granulicatella spp, Rothia spp ve total bakteri sayısında iki gargara kullanımı arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Sonuç olarak, HOCl en az CHX kadar antiplak etkinlik göstermiştir. Total bakteri sayısı değerlendirildiğinde iki gargara benzer antimikrobiyal etkinlik sergilemiştir. Bu çalışmanın sınırları dahilinde HOCl'nin dental plak kontrolünde kullanılabilecek umut vadeden antimikrobiyal bir ajan olduğu düşünülebilir. Anahtar Kelimeler: Hipokloröz asit, klorheksidin glukonat, dental plak biyofilmi, antiplak, antienflamatuar